มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่  6  เมษายน  2554

ด่านพระจารึก อยู่บริเวณ 3 อำเภอใน จ. สระแก้ว คือ อ. อรัญประเทศ, อ. โคกสูง, อ. ตาพระยา

น่าเชื่อว่า ปราสาทสดกก็อกธม จะเป็นศูนย์กลางของด่านพระจารึก เพราะอยู่ใกล้ช่องตะโก, ช่องสระแจง ของทิวเขาพนมดงเร็ก ขณะเดียวกันก็อยู่บนเส้นทางเข้าไปโตนเลสาป (ทะเลสาบ) ในกัมพูชาสะดวก

ตรงด่านพระจารึกนี่เองที่รัชกาลที่ 1 ยกกลับจากตีเขมรมาพักฟังข้อราชการ ก่อนตัดสินใจยกเข้าปราบจลาจลกรุงธนบุรี แล้วสถาปนาราชวงศ์จักรี เมื่อ 6 เมษายน 2325

เหตุการณ์คราวนั้นมีขึ้นเมื่อสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี โปรดให้เจ้าพระยาจักรี (เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ต่อไปคือ รัชกาลที่ 1) ยกทัพไปตีกรุงกัมพูชา

เจ้าพระยาจักรี ยกกองทัพจากกรุงธนบุรี ขึ้นไปรวบรวมไพร่พลและเสบียงที่เมืองนครราชสีมา แล้วยกกองทัพใหญ่ผ่านช่องเขาไปตั้งอยู่เมืองเสียมเรียบ (เสียมราบ)

ขณะการสงครามติดพันในกัมพูชา ก็มีรายงานว่ากรุงธนบุรีมีจลาจล เจ้าพระยาจักรีให้ยกทัพกลับมาปราบจลาจล

จากกรุงกัมพูชามาทางด่านพระจารึก (ปัจจุบันอยู่ในเขต จ. สระแก้ว)

ครั้งนั้น หลวงสรวิชิต (หน) ข้าหลวงเดิมคนสนิท ลักลอบเอาข้อราชการในกรุงธนบุรีมากราบทูลให้ทรงทราบที่ด่านพระจารึก (สระแก้ว) เลยได้ความดีความชอบเมื่อหลังสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ได้เป็นเจ้าพระยาพระคลัง

เส้นทางด่านพระจารึก เป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างลุ่มน้ำเจ้าพระยากับลุ่มน้ำมูล-โขง ในอีสาน รวมทั้งเข้าไปทะเลสาบในกัมพูชาด้วย

จากกรุงเทพฯ ลงเรือไปตามคลองแสนแสบ, คลองบางขนาก, ออกแม่น้ำบาง ปะกงทวนน้ำถึงปราจีนบุรีและสระแก้ว จากนั้นเดินทางบกไปอรัญประเทศ, ศรีโสภณ, ผ่านช่องเขาเข้าสุรินทร์, ศรีสะเกษ, และอุบลราชธานี

เอกสารระบุว่าจากปราจีนบุรี, สระแก้ว โดยเฉพาะบริเวณด่านพระจารึก จะมีทางเกวียนต่อไปยังเมืองพระตะบอง แล้วมีถนนแยกออกไปหลายสายเชื่อมเมืองต่างๆในกัมพูชา

ด่านพระจารึก มีรายละเอียดในหนังสือจังหวัดสระแก้ว โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสระแก้ว พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2551

fluoxetine 100mg generic propecia online}