มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่  12  เมษายน  2554

เดือนห้า ทางจันทรคติของชุมชนท้องถิ่นกลุ่มหนึ่งในภูมิภาคอุษาคเนย์ เริ่มเข้าวันขึ้น 1 ค่ำ เดือนห้า

ขณะที่บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยานับเดือนห้า แต่ทางล้านนาและบางท้องถิ่นที่อยู่ตอนบนของภูมิภาคจนถึงทางใต้ของจีน นับเป็นเดือนเจ็ดแล้ว เพราะนับเร็วกว่ากันราว 2 เดือน ตามลักษณะแตกต่างทางภูมิศาสตร์

ประเพณีชาวบ้านช่วงเวลานี้สืบเนื่องจากเดือนก่อน (คือ เดือนสี่) เป็นช่วงเวลาหลังฤดูเก็บเกี่ยวพืชพันธุ์ธัญญาหาร แล้วพักรอฤดูการผลิตใหม่ที่จะมาถึงในอีก 1-2 เดือนข้างหน้า จึงมีกิจกรรมต่างๆเกิดขึ้นมาก เช่น เลี้ยงผี (บรรพบุรุษ เช่น ผีฟ้า ผีมด ผีเม็ง) ฯลฯ

แต่ที่สำคัญคือ สงกรานต์ เพราะถูกทำให้เชื่อว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ไทยแท้ๆมาแต่โบราณกาล ซึ่งไม่เป็นความจริง เพราะสงกรานต์เป็นประเพณีที่รัฐโบราณทุกรัฐในอุษาคเนย์รับจากพราหมณ์ชมพูทวีป (อินเดีย) เหมือนๆกัน ไม่ใช่มีที่ไทยแห่งเดียว

สงกรานต์บางทีเรียกตรุษสงกรานต์ ในประเทศไทยเชื่อว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ไทย สมมุติให้ตรงกับวันที่ 13 เมษายนของทุกปี เมื่อถึงกำหนดจะมีงานประเพณีฉลอง เช่น ทำบุญเลี้ยงพระ ทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว สรงน้ำพระ  ก่อเจดีย์ทราย รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ ขอพร เล่นสาดน้ำ แล้วมีการละเล่นหลากหลาย          ทั่วประเทศ

แต่ความจริงสงกรานต์ไม่ได้เป็นแค่ปีใหม่ไทยเท่านั้น เพราะกลุ่มชนชาติในอุษาคเนย์ที่นับถือพุทธศาสนาล้วนมีประเพณีสงกรานต์เหมือนกัน เช่น ลาว เขมร มอญ พม่า รวมทั้งลังกา และสิบสองพันนาในประเทศจีน ทั้งหมดทุกแห่งล้วนมีงานประเพณีเฉลิมฉลอง ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของตนด้วย

เหตุผลที่เป็นอย่างนั้น เพราะสงกรานต์เป็นคติของพราหมณ์ในศาสนาฮินดูของชมพูทวีป (คืออินเดีย) แล้วพวกพราหมณ์นำเข้ามาเผยแพร่ในราชสำนักของดินแดนสุวรรณภูมิยุคต้นพุทธกาล หลังจากนั้นแพร่กระจายทั่วไปถึงบ้านเมืองที่อยู่ภายใน         ผืนแผ่นดินใหญ่ที่นับถือฮินดู-พุทธแล้วเรียกสงกรานต์ แต่คนทั่วไปบางทีก็เรียกตรุษสงกรานต์

ตรุษ มีรากจากภาษาสันสกฤตว่า ตฺรุฏ หมายถึง ตัด

สงกรานต์ มีรากจากภาษาสันสกฤตว่า สงฺกรานฺติ หมายถึง คติหรือการจากไปของดวงอาทิตย์หรือดาวพระเคราะห์ดวงอื่นจากราศีหนึ่ง

รวมความแล้วตรุษสงกรานต์ หมายถึงดวงอาทิตย์ละทิ้งหรือตัดขาดราศีเก่าย่างขึ้นสู่ราศีใหม่ ปรากฏการณ์เช่นนี้มีประจำทุกเดือน มีชื่อเรียกว่า “สงกรานต์เดือน”

ฉะนั้นปีหนึ่งจึงมีตรุษสงกรานต์ 12 ครั้ง แต่ครั้งสำคัญที่สุดเมื่อดวงอาทิตย์ย้ายจากราศีมีน (มีนาคม) ขึ้นสู่ราศีเมษ (เมษายน) ถือเป็นขึ้นปีใหม่คติฮินดู จึงเรียกชื่อเป็นพิเศษว่า “มหาสงกรานต์”

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเรื่องสงกรานต์ในเว็บไซต์ www.sujitwongthes.com

fluoxetine user reviews lasix 500 mg price