Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่  03  มกราคม   2554

วรรณคดี คือ ประวัติศาสตร์สังคมและการเมือง

แต่ครูสอนวรรณคดีของไทย อธิบายแต่ในแง่ภาษาและสุนทรียรสของภาษาเท่านั้น เลยทำให้วรรณคดีหมดสภาพ

ร้ายไปกว่านั้น คือยกย่องวรรณคดีไทยไว้เหนือวรรณคดีเพื่อนบ้าน คนไทยเลยไม่รู้จักและไม่เข้าใจสังคมและการเมืองของเพื่อนบ้าน

นี่เป็นปฏิปักษ์ต่อ“ประชาคมอาเซียน” ที่ต้องการความเข้าใจกันอย่างลึกซึ้ง ฉะนั้นต้องกำจัดออกไป หรือจำกัดให้แคบลงจนเลือนหายไปในที่สุด

พระรามชาดก เป็นวรรณคดีลาว แต่งแบบ“หนังสือเทศน์” เมื่อราว พ.ศ. 2393 (ตรงกับรัชกาลที่ 3 กรุงรัตนโกสินทร์)

อาจารย์นิยะดา เหล่าสุนทร ผู้ทำวิจัยเรื่องพระรามชาดกของลาว บอกว่าเนื้อความบั้นต้นไม่คล้ายคลึงกับตอนใดของรามเกียรติ์ฉบับรัชกาลที่ 1 เพราะเป็นงานสร้างสรรค์ขึ้นเองของผู้แต่ง แต่โครงเรื่องใหญ่ตรงกับรามเกียรติ์ ส่วนรายละเอียดในเรื่องก็ผิดเพี้ยนไปบ้าง

“ผู้แต่งพระรามชาดกสามารถจำเนื้อเรื่องสำคัญได้ แต่รายละเอียดนั้นเป็นเรื่องที่ผู้แต่งสร้างสรรค์ขึ้นมาโดยใช้จินตนาการ เรื่องเล่า หรือนิทานท้องถิ่น เข้ามาเพิ่มเติม แต่สามารถทำได้อย่างกลมกลืน” อาจารย์นิยะดาอธิบาย

ลักษณะพิเศษของวรรณคดีลาว คือมีความเป็นท้องถิ่นสูง เมื่อรับอิทธิพลจากแหล่งอื่นๆ ก็จะเอามาปรับให้เป็นท้องถิ่นลาวอย่างแนบเนียนและกลมกลืนอย่างสนุกสนานมีเสน่ห์ที่หาจากวรรณคดีไทยไม่ได้

พระรามชาดกก็ปรับรามเกียรติ์จากอินเดียใต้ให้เป็นท้องถิ่นลาว ตั้งแต่ชื่อตัวละครจนถึงภูมิประเทศ แทนที่จะเป็นภูมิประเทศชมพูทวีป(อินเดีย) ก็กลายเป็นภูมิสังคมสองฝั่งโขง

ฉะนั้นจึงมี“ชื่อบ้านนามเมือง” สองฝั่งโขงแทรกอยู่ในพระรามชาดกเต็มไปหมด ซึ่งอาจารย์นิยะดาก็ยกมาให้เห็นแล้วในงานวิจัย

ครูสอนวรรณคดีไทย ส่วนมากคลั่งความเป็นแขกอินเดียแบบไทยๆ เมื่ออ่านวรรณคดีลาวที่มีลักษณะท้องถิ่นสูง ขนาดทำรามเกียรติ์แขกให้เป็นลาวๆ เลยพากันหัวเราะเยาะลาวว่าอ่อนด้อยภารตวิทยา

แต่หารู้ไม่ว่าพวกแขกอินเดียก็หัวเราะเยาะพวกไทยคลั่งแขกแบบขรุขระครึคระสะเหล่อๆ

พระรามชาดก งานวิจัยของ อาจารย์นิยะดา เหล่าสุนทร มี 2 ภาค คือภาคงานวิจัย กับภาคต้นฉบับพระรามชาดก ถอดเป็นคำไทย

จัดพิมพ์เป็นเล่มโดยกระทรวงการต่างประเทศร่วมมือกับสมาคมไทย-ลาวเพื่อมิตรภาพ เนื่องในการฉลองครบรอบ 60 ปี ของการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ลาว 19 ธันวาคม 2553

หนังสือเล่มนี้ไม่มีวางขาย ถ้าใครต้องการให้รับฟรีได้ที่ คุณทัศนีย์ 0 2643 5000 ต่อ 14575