Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่  7  มกราคม  2554

พระปิ่นเกล้า อ่าน เขียน เรียน“ฝรั่ง” รู้เท่าทันตะวันตก

เป็นชื่อกิจกรรมของกรมศิลปากร เนื่องในวันคล้ายวันสวรรคตของสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

ปีนี้ตรงกับวันศุกร์ที่ 7 มกราคม 2554 จัดในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ตั้งแต่เช้า

ครั้นตอนบ่ายมีเสวนาและดนตรีฝรั่งในโรงละครแห่งชาติ(โรงเล็ก) กับตอนเย็นมีดนตรีไทยพร้อมการแสดงบริเวณลานอนุสาวรีย์พระปิ่นเกล้าฯที่หน้าโรงละครแห่งชาติ เข้าชมฟรี มีสูจิบัตรแจก

ส. พลายน้อย อ้างถึง ส. ธรรมยศ เขียนไว้ในหนังสือพระเจ้ากรุงสยามว่า รัชกาลที่ 4 กับพระปิ่นเกล้าเมื่อทรงพระเยาว์ทรงลงเรือข้ามฟากไปบ้านหมอบรัดเล(อยู่ปากคลองบางกอกใหญ่ ใกล้ป้อมวิไชยประสิทธิ์ วัดอรุณฯ) เป็นกิจวัตรประจำ เพื่อเรียนหนังสือและตอบโต้ปัญหากันด้วยภาษาอังกฤษ และครูภาษาอังกฤษมีอีกหลายคน

(มีรายละเอียดในหนังสือพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว กษัตริย์วังหน้า ของ ส. พลายน้อย สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2545 หน้า 45-55)

รัชกาลที่ 4 ทรงมีพระราชหัตถเลขาถึงพระปิ่นเกล้า คุยกันเองเป็นส่วนพระองค์ โดยทรงอักษร“ฝรั่ง” แต่สะกดเป็นคำไทย เช่น

Xan ock pai chack wang Hluang wan sau ram kham nung wela bai sam mong—”

ถอดคำไทยได้ความว่า “ฉันออกไปจากวังหลวงวันเสาร์ แรมค่ำหนึ่ง เวลาบ่ายสามโมง—”

พระราชหัตถเลขาชุดนี้มีเก็บอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากรเคยพิมพ์เผยแพร่ในสูจิบัตรงานพระปิ่นเกล้า เมื่อ 7 มกราคม 2547

ลายเซ็นเป็นภาษาอังกฤษที่ตัวอักษรเอนไปข้างซ้าย หรือโย้หน้า มีผู้อธิบายว่าพระปิ่นเกล้า“ถนัดซ้าย” แล้วทรงพระอักษรด้วยพระหัตถ์ซ้าย

พระปิ่นเกล้า อ่าน เขียน เรียน“ฝรั่ง” อย่างรู้เท่าทันตะวันตก แล้วปรับเปลี่ยนตัว “สยาม”เองเป็นตะวันตกเพื่อความทันสมัย และให้รอดจากการล่าอาณานิคมครั้งนั้น แล้วเป็นต้นแบบให้สังคมไทย“เป็นฝรั่ง”สืบมาจนทุกวันนี้

ผู้มีปากชอบตำหนิคนไทยยุคใหม่ว่านิยมฝรั่ง ขอให้ตั้งสติย้อนหลังศึกษา“คนชั้นนำ”ต้นแบบสังคมสยามสมัยพระจอมเกล้ากับพระปิ่นเกล้าให้ถ่องแท้เสียก่อน อย่าสักแต่ด่าทอต่อว่าคนไทยรุ่นใหม่

กระทรวงศึกษาฯควรให้ภาษาอังกฤษในโรงเรียนเป็นภาษาที่สอง จะได้รู้เท่าทันทั้งโลก แล้วเท่ากับต่อยอดจากยุคพระปิ่นเกล้า

นามบัตร (บัตรพระปรมาภิไธย เป็นภาอังกฤษของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว มีตราส่วนพระองค์ คือ ตราพระปิ่น, สมอเรือ, และปืนใหญ่ นามบัตรเช่นนี้เป็นของทันสมัยที่ทรงใช้เป็นพระองค์แรก

“ก๊าดของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้า ที่ท่านส่งไปให้ดูนั้นประณีตมาก ได้ส่งคืนมาให้นี้แล้ว ลายพระราชหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้า ฉันได้เคยเห็นหลายฉะบับ เขียนตัวโรมันทั้งนั้น แต่เขียนเปนภาษาไทย ลายพระหัตถ์งามมาก” (จดหมาย 29 กรกฎาคม 2482, จากหนังสือบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศฯ ทรงบันทึกประทานพระยาอนุมานราชธน)