Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่  17  มกราคม   2554

วัฒนธรรมข้าว, ไม้ไผ่, เรือนเสาสูง, ฆ้อง เป็นวัฒนธรรมร่วมของอุษาคเนย์ หรือจุดร่วมทางวัฒนธรรมระหว่างประเทศอาเซียน (ที่จะรวมเป็นประชาคมอาเซียนต่อไปข้างหน้า)

วัฒนธรรมข้าว หมายถึง ข้าวเหนียว(เมล็ดป้อม) และข้าวเจ้า(เมล็ดเรียว)  มีหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีพบในประเทศไทย ที่ จ. แม่ฮ่องสอน มีอายุไม่น้อยกว่า 7,000 ปีมาแล้ว

คนในอุษาคเนย์ล้วนกินข้าวเป็นอาหารหลักเหมือนกัน โดยเฉพาะบริเวณผืนแผ่นดินใหญ่ที่เรียกสุวรรณภูมิ กินข้าวเหนียวเหมือนกันหมดทุกแห่ง ก่อนรับพันธุ์ข้าวเจ้าจากอินเดีย

วัฒนธรรมไม้ไผ่ ควรมีพร้อมกำเนิดมนุษย์ในอุษาคเนย์ นับหมื่นๆ แสนๆปีมาแล้ว

เครื่องมือเครื่องใช้ที่มนุษย์ทำจากไม้ไผ่มีหลายอย่าง เช่น เครื่องจักสาน, เครื่องดนตรี (เกราะ, โกร่ง, กรับ, อังกะลุง, ระนาด, แคน, ฯลฯ จนถึงฟ้อนเต้นกระทบไม้), บ้านเรือนที่อยู่อาศัย, ฯลฯ

วัฒนธรรมเรือนเสาสูง ทำจากไม้ไผ่ มีใต้ถุนใช้ทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน (ไม่ได้มีใต้ถุนเอาไว้หนีน้ำท่วม เพราะเรือนที่ปลูกบนเทือกเขาก็มีใต้ถุน)

เรือนไทย คือ เรือนเสาสูงเหมือนกับเรือนอื่นๆในอุษาคเนย์

วัฒนธรรมฆ้อง ทำจากสัมฤทธิ์ ราว 3,000 ปีมาแล้ว (เป็นตระกูลเดียวกับระฆัง) ไม่พบในอินเดียและจีน จึงยกเป็นลักษณะเฉพาะของอุษาคเนย์

วัฒนธรรมร่วมของอุษาคเนย์ ที่มีมาแต่ยุคดึกดำบรรพ์ไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้วนี่แหละ คือ จุดร่วมทางวัฒนธรรมของประชาคมอาเซียน ตั้งแต่ยุคยังไม่รับวัฒนธรรมจากอินเดียและจีน

ดนตรีไทยกับดนตรีสุวรรณภูมิ มีรากเหง้าความเป็นมาเดียวกัน อยู่ในอุษาคเนย์ตั้งแต่ราว 5,000 ปีมาแล้ว แยกออกจากกันไม่ได้สืบจนปัจจุบัน

นับเป็นจุดร่วมทางวัฒนธรรมของประชาคมอาเซียน

โขน เป็นจุดร่วมทางวัฒนธรรมของอาเซียนเมื่อหลังรับอารยธรรมอินเดีย ราวหลัง พ.ศ. 1000 ลงมา

กระทรวงวัฒนธรรมจะจัดงานมหกรรมการแสดงโขนร่วมกับ 9 ประเทศอาเซียน (มติชน ฉบับวันเสาร์ที่ 25 ธันวาคม 2553 หน้า 14)

โขนของเขมร, ลาว, ไทย มีท่าเต้นฟ้อนเป็นวัฒนธรรมร่วมของสุวรรณภูมิที่ต่างจากอินเดียมาก เพราะไม่มีในอินเดีย แต่เป็นท่าพื้นเมืองดั้งเดิมมีหลักฐานว่าเก่าแก่ราว 3,000 ปีมาแล้ว วธ. ควรศึกษาวิจัยด้านนี้ให้จริงจังจะดีกว่าลอกกากตำราเก่าๆที่พ้นสมัยมาอธิบาย

ปัญหาการเมืองเรื่องพรมแดนของเขมร, ลาว, ไทย ที่ก้าวข้ามไม่พ้นลัทธิอาณานิคม ทำให้ความรู้ด้านโขนละครดนตรีปี่พาทย์ยังล้าหลังคลั่งชาติตัวเองโดดๆ เป็นอุปสรรคต่อประชาคมอาเซียน