มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่   24  ธันวาคม  2553

อุตรดิตถ์มีคลองโพ หรือแม่น้ำโพ ทำให้มีชื่อปากน้ำโพที่นครสวรรค์ แล้วยังมีชุมชนดึกดำบรรพ์ราว 2,500 ปีมาแล้ว เป็นรากเหง้าหนึ่งของรัฐสุโขทัย

แม่น้ำน่าน ไหลลงมาจาก จ. น่าน แต่ช่วงที่ไหลผ่านอุตรดิตถ์ลงไปพิษณุโลก, พิจิตร เข้าสู่นครสวรรค์ คนโบราณเรียกแม่น้ำโพ สืบมาจนสมัยรัชกาลที่ 5

(มีเอกสารยืนยันอยู่ในหนังสือบันทึกการเดินทางสู่แม่น้ำโขงตอนบน ประเทศสยาม โดย นายเอช. วาริงตัน สมิธ นักธรณีวิทยาชาวอังกฤษ รับราชการกรมราชโลหกิจและภูมิวิทยา ในแผ่นดินรัชกาลที่ 5 พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรก พ.ศ. 2438 กรมศิลปากรให้แปลเป็นภาษไทยแล้วพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2549)

เหตุนี้เองบริเวณสามแยกแม่น้ำ จ. นครสวรรค์ ที่ปากแม่น้ำโพ (แม่น้ำน่าน) สบกับแม่น้ำปิง จึงเรียกปากน้ำโพ เพราะตรงนั้นคือปากของแม่น้ำโพ (แม่น้ำน่าน)

เหตุที่เรียกแม่น้ำน่านว่า แม่น้ำโพ เพราะคนครั้งนั้นเข้าใจว่าต้นน้ำเกิดจากลำน้ำที่ปัจจุบันเรียก คลองโพ ไหลจากทิวเขาทางเหนือ ผ่านตัว อ. เมือง จ. อุตรดิตถ์              ลงแม่น้ำน่านใกล้สะพานข้ามทุกวันนี้ เลยเรียกแม่น้ำทั้งสายว่า แม่น้ำโพ

บริเวณแม่น้ำโพ อุตรดิตถ์ เป็นที่ราบทางเหนือสุดของลุ่มน้ำเจ้าพระยา เพราะพ้นจากตรงนี้ไปก็เป็นทิวเขาเข้าดินแดนล้านนาที่แพร่, น่าน, ลำปาง ซึ่งมีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมต่างไปจากที่ราบอุตรดิตถ์และใกล้เคียง

ถ้าจะมีพวกล้านนามาตั้งหลักแหล่งที่อุตรดิตถ์บ้าง ก็ไม่ใช่คนดั้งเดิม หากเคลื่อนย้ายลงมาภายหลังแล้วทั้งนั้น

สรุปได้ว่าบริเวณอุตรดิตถ์ไม่ใช่ภาคเหนือตอนล่าง แต่แท้จริงเป็นภาคกลางตอนบน เพราะมีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเป็นส่วนหนึ่งของรัฐสุโขทัยกับรัฐอยุธยา ที่อยู่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาในภาคกลางเดียวกัน

ลุ่มน้ำโพ อุตรดิตถ์ มีชุมชนบนเส้นทางคมนาคมการค้าตั้งแต่ราว 2,500 ปีมาแล้ว เพราะพบหลักฐานเป็นเครื่องมือโลหะยุคนั้น ถือเป็นบรรพชนคนกลุ่มหนึ่งของรัฐสุโขทัย

ต่อมาราวหลัง พ.ศ. 1000 บริเวณนี้เป็นศูนย์กลางการเคลื่อนย้ายของกลุ่มชนตระกูลไทย-ลาว, มอญ-เขมร, ฯลฯ ในทิศทางเหนือ-ใต้, ตะวันออก-ตะวันตก ส่งผลให้เกิดรัฐอโยธยา-ละโว้ และรัฐสุโขทัย ในสมัยหลัง

อุตรดิตถ์ ควรมีมิวเซียมกะทัดรัด ประหยัดสุด ประโยชน์สูง จัดแสดงบอกเล่าเรื่องราวต่างๆที่เขียนมาข้างต้น รวมถึงเรื่องเมืองราดของพ่อขุนผาเมือง (ที่เขียนบอกไว้เมื่อวานนี้) โดยไม่จำเป็นต้องมีขนาดใหญ่โตมโหฬารด้วยหลังคาทรงไทยเลอะเทอะ บ้าๆบอๆ

บริเวณที่ควรสร้างมิวเซียมคือ ข้างวัดบรมธาตุ และอยู่หน้าโรงเรียน ริมถนนไปศรีสัชนาลัย-สุโขทัย

หากทำได้จะมีค่ามหาศาล ทั้งทางความรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และการท่องเที่ยวทางเลือกอย่างสร้างสรรค์

เครื่องมือสัมฤทธิ์แบบราชวงศ์ฮั่น พบที่คลองโพ  จ. อุตรดิตถ์

กลองทองมโหระทึกสัมฤทธิ์ พบที่ม่อนวัดศัลยพงษ์ คลองโพ ต. ท่าเสา อ. เมือง    จ. อุตรดิตถ์

viagra spray sublingual brand viagra buy onlinedocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);