Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 28   ตุลาคม  2553

นครราชสีมา หมายถึงเมืองอันเป็นแดนของพระราชา (ในที่นี้หมายถึงพระราชากรุงศรีอยุธยา)

นคร แปลว่า เมือง, ราช แปลว่า ราชา, สีมา แปลว่า เขตแดน (คำเดียวกับ  เสมา, ใบเสมา, พัทธสีมาของโบสถ์)

โคราช เป็นคำกร่อนจากชื่อนครราชสีมา เรียก ครราช (คอน-ราด) นานเข้าเพี้ยนรูปและเสียงเป็น โคราช

บรรพชนคนโคราชมีหลักแหล่งอยู่บริเวณต้นลุ่มน้ำมูลตั้งแต่ราว 3,000 ปีมาแล้ว เป็นเครือญาติทางสังคมวัฒนธรรมกับบรรพชนคนลุ่มน้ำเจ้าพระยา

หลัง พ.ศ. 1000 รับพุทธ-พราหมณ์จากลุ่มน้ำเจ้าพระยา มีธรรมจักรที่   อ. สูงเนิน(เหมือนนครปฐม)

หลัง พ.ศ. 1500 ต้นวงศ์กษัตริย์กัมพูชาที่อยู่ลุ่มน้ำมูลทางพิมาย-พนมรุ้ง สร้างนครวัด-นครธม

หลัง พ.ศ. 1800 เป็นเครือญาติรัฐอโยธยา-ละโว้ ราว พ.ศ. 2000 สร้างกำแพงเมืองนครราชสีมาด้วยอิฐ

รัฐอยุธยาควบคุมโคราชไว้ในอำนาจไม่ยอมปล่อย เพราะเป็นแหล่ง                   ทรัพยากร, เส้นทางยุทธศาสตร์, และการค้าข้ามภูมิภาคระหว่างอ่าวไทยกับลุ่มน้ำโขงถึงอ่าวตังเกี๋ย

พระยาสุริยอภัย(ทองอิน “หลาน” รัชกาลที่ 1) เป็นเจ้าเมืองนครราชสีมา              ในแผ่นดินพระเจ้าตาก ต่อมาได้เป็นกรมพระราชวังหลัง ในแผ่นดินรัชกาลที่ 1 แม่ของสุนทรภู่เป็นเครือญาติกรมพระราชวังหลังองค์นี้

สุนทรภู่ได้แบบแผน“กลอนตลาด”จากนิทานกลอนเรื่องปาจิตกุมาร ตำนานเมืองพิมาย มีต้นฉบับตัวเขียนของกรมพระราชวังหลัง

คนโคราชถือตัวเป็นไทย ไม่ใช่ลาว เพราะนุ่งโจงกระเบน ไม่นุ่งซิ่น, กินข้าวเจ้า ไม่กินข้าวเหนียว, พูดสำเนียงยานคางอย่างอยุธยา-จันทบุรี-ระยอง ไม่พูดลาว, เล่นเพลงโคราช ญาติเพลงฉ่อย(ของลุ่มน้ำเจ้าพระยา) ไม่เล่นหมอลำ

แม่น้ำมูล เดิมสะกดว่า แม่น้ำมูน หมายถึง มาก, เนิน, สูง

ต้นน้ำมูลเกิดจากเขาละมั่ง(ในเขต อ. ปักธงชัย จ. นครราชสีมา) ไหลผ่านอำเภอต่างๆในจังหวัดนครราชสีมา คือ อ. ครบุรี, อ. โชคชัย, อ. ปักธงชัย, อ. จักราช,  อ. โนนสูง, อ. พิมาย, อ. ชุมพวง

จากนั้นไหลผ่านจังหวัดอื่นขนานไปกับทิวเขาพนมดงเร็ก ตั้งแต่ จ. บุรีรัมย์,                  จ. สุรินทร์, จ. ศรีสะเกษ, จ. อุบลราชธานี ลงแม่น้ำโขง รวมยาว 750 กิโลเมตร

สาขาแม่น้ำมูล มี 31 ลำน้ำ เช่น ลำตะคอง, ลำเชิงไกร, ลำพระเพลิง, ลำปลายมาศ, ลำนางรอง, ฯลฯ

 

รุกลำตะคอง จากปรากฏการณ์ฝนตกหนักจนน้ำจากลำตะคองเอ่อล้นไหลบ่าเข้าท่วมบ้านเรือนและรีสอร์ท หรูเชิงเขาใหญ่ ถือเป็นบทเรียนที่มีค่าอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่คิดจะครอบครองพื้นที่ริมตลิ่ง และก่อสร้างสิ่งต่างๆกีดขวางทางน้ำ โดยลืมคิดไปว่ามนุษย์อยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างสุขสงบได้หากเรียนรู้ด้วยความเคารพ ไม่ใช่การมุ่งเอาประโยชน์หรือเอาชนะแต่ฝ่ายเดียว (ภาพและคำบรรยายจาก มติชน ฉบับวันพุธที่ 20 ตุลาคม 2553 หน้า 10)

 

 

ลำตะคอง ได้ชื่อจากลำคลอง คลองเป็นคำมอญ แปลว่า ทาง

ต้นน้ำลำตะคองเกิดจากเขาฟ้าผ่า ใน อ. ปากช่อง (จ. นครราชสีมา) ไหลผ่าน อ. ปากช่อง, ผ่านที่ตั้งเขื่อนลำตะคอง, ผ่าน อ. สีคิ้ว, อ. สูงเนิน, อ. เมือง ไปลงแม่น้ำมูลใน ต. ท่าช้าง อ. จักราช (จ. นครราชสีมา) รวมยาว 210 กิโลเมตร

ข้อมูลความรู้เรื่องแม่น้ำมูลและลำตะคอง ผมสรุปย่อจากอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม 1 (ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2545 หน้า 118)

การศึกษาไทยในระบบโรงเรียนไม่ให้ความสำคัญเรื่องภูมิประเทศ ประวัติศาสตร์ไทยมีแต่ราชวงศ์และสงคราม(ตามจริตของขุนนางอำมาตย์) ไม่มีภูมิศาสตร์ ภูมิประเทศ น่าสมเพชเวทนา