มติชนสุดสัปดาห์  ฉบับวันอังคารที่   3  สิงหาคม   พ.ศ. 2553

“การศึกษาคือการท่องวิชา” หมอประเวศ วะสี บอกต่อไปอีกว่า การศึกษาเอา“วิชา”เป็นตัวตั้ง ไม่ได้เอาความจริงของชีวิตและสังคมเป็นตัวตั้ง “เมื่อไม่รู้ความจริงก็ทำให้ถูกต้องไม่ได้ เมื่อทำให้ถูกต้องไม่ได้ก็วิกฤต เป็นการศึกษาที่พาให้ชาติวิกฤต—”

ข้อความเหล่านี้หมอประเวศเขียนไว้ในบทความ(หลายตอน)เรื่อง สู่สังคมแห่งการเรียนรู้ ปฏิรูปทางปัญญา พาชาติออกจากวิกฤต พิมพ์ในโพสต์ ทูเดย์ (ฉบับวันอังคารที่ 27 กรกฎาคม 2553 หน้าวิเคราะห์ 2)

“เด็กนั่งฟังอย่างเดียว—การสอนเป็นทางเดียว (one-way) โดยครูคนเดียว—เด็กเป็นผู้รับอย่างเดียว (passive) ทำให้การสอนการเรียนแบบนี้น่าเบื่อ ไม่สนุก บีบคั้น จำกัด หรือทำลายศักยภาพของเด็ก”

“เราคุ้นเคยกับทัศนะที่ว่าการศึกษาคือการท่องวิชามาเสียจนคุ้นชิน จนไม่รู้ว่าทัศนะอย่างนี้มันลดทอนศักยภาพของคนไทยและสังคมไทยอย่างไรบ้าง” หมอประเวศย้ำ

โลกในอนาคตต้องการคนที่เรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง และเรียนรู้ได้ตลอดเวลา, คนที่มีทักษะหลากหลายสามารถเชื่อมโยงความรู้ที่มีมากมายมหาศาลได้เพื่อให้รับใช้ชีวิตตนและชีวิตสังคม (เอกสารรายงานผลการวิจัยการศึกษาทางเลือกฯ พ.ศ. 2546)

การศึกษากระแสหลัก(ทางราชการ)ของไทย หมายถึงการเตรียมคนเข้าสู่การผลิตในระบบอุตสาหกรรมที่บั่นทอนคุณค่าความเป็นคนในสังคม

การศึกษาทางเลือก หมายถึงการเรียนรู้เข้าสู่การมีชีวิตที่มีความสุขและมีคุณค่า(ในทางต่างๆ นับตั้งแต่คุณค่าทางศาสนา ไปจนถึงคุณค่าทางสังคมและวัฒนธรรม) แม้จะเข้าทำงานในโรงงานก็มีความสุขและมีคุณค่าต่อตนเองและท้องถิ่น

ท้องถิ่นมีความสำคัญต่ออัตลักษณ์ของคน ฉะนั้นต้องทำให้สถาบันต่างๆของท้องถิ่นนับจากครอบครัวขึ้นไป เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาอย่างใกล้ชิด

คนเรียนรู้จากฐานต่างๆในท้องถิ่น ไม่ใช่จากฐานโรงเรียนที่ถูกส่วนกลางครอบงำเพียงอย่างเดียว

ประวัติศาสตร์ไทย, วรรณคดีไทย, ภาษาไทย ถูกส่วนกลางครอบงำย่ำยีท้องถิ่นเละเทะหมด จนหาความเป็นท้องถิ่นของตนไม่พบ ฉะนั้นต้องเอาสิ่งครอบงำออกไปให้พ้นก่อนถึงจะพบท้องถิ่น

แต่ผู้บริหารโรงเรียนของกระทรวงศึกษาที่มีอำนาจในท้องถิ่น ล้วนสำเร็จมาจากระบบ“ท่องวิชา” ที่ส่วนกลางครอบงำแข็งแรงมาก การปฏิรูปการศึกษาไทยเลยไปไม่รอด, การอ่านเลยต้องเป็น“วาระแห่งชาติหน้า”

เทียบให้เห็นว่าการศึกษากระแสหลักต่างกับทางเลือกอย่างไร? (จากเอกสารรายงานผลการวิจัยการศึกษาทางเลือกฯ พ.ศ. 2546)fluoxetine cap 20mg cheap female viagra pills