มติชนสุดสัปดาห์  ฉบับวันพุธที่  21  กรกฎาคม   พ.ศ. 2553

ลูกปัดและเครื่องประดับโบราณ-ลุ่มน้ำป่าสัก หนังสือรวบรวมภาพลูกปัดและเครื่องประดับโบราณ โดยช่างภาพชื่อ ธวัชชัย รามนัฏ ผู้จบการศึกษาจากวิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร

แต่ไม่เอาดีทางดนตรีและนาฏศิลป์ กลับมามุ่งมั่นถ่ายรูปจนมีฝีมือแล้วลงทุนทำงานเล่มนี้ด้วยตนเอง ธวัชชัยบอกไว้ในหนังสือว่า

“เพียงต้องการเก็บรวบรวมภาพลูกปัดและเครื่องประดับโบราณซึ่งแสดงออกถึงวัฒนธรรมที่เกี่ยวเนื่องกันมา

แม้มิได้เป็นนักวิชาการโบราณคดี แต่ด้วยความสนใจ ประกอบกับงานที่ทำให้ได้สัมผัสถึงลูกปัดและเครื่องประดับโบราณต่างแหล่งต่างยุคสมัยจำนวนมาก ได้พูดคุยกับนักวิชาการ, นักสะสม, จนถึงชาวบ้านที่ขุดหาวัตถุโบราณ มีความรู้สึกว่าสิ่งของเหล่านี้แม้จะไม่มีตัวอักขระบอกเรื่องราว แต่บนริ้วรอยและลวดลายได้สร้างตำนานและเรื่องเล่าไว้มากมายที่รอการศึกษาพิสูจน์

จึงอยากเก็บรักษาข้อมูลบางส่วนโดยเฉพาะภาพถ่ายวัตถุโบราณเหล่านี้ แม้เกือบจะทั้งหมดจะอยู่ในความครอบครองของเอกชน

การจัดทำหนังสือเกี่ยวกับวัตถุโบราณที่ไม่ได้มาโดยการขุดค้นทางวิชาการนั้นย่อมมีโอกาสที่ข้อมูลจะผิดพลาดได้ง่าย ข้อมูลในหนังสือนี้จึงเป็นเพียงข้อมูลบอกเล่าถึงแหล่งที่มาของเจ้าของวัตถุโบราณชิ้นนั้น

หวังเพียงว่าสิ่งที่ทำนี้สามารถเป็นเศษเสี้ยวแห่งความรู้และสร้างความสนใจให้เกิดการศึกษาอย่างจริงจัง จึงจะบรรลุเจตนารมณ์ ที่อยากตอบแทนพระคุณผืนแผ่นดินอันอบอุ่นนี้ได้บ้าง”

เหตุที่เลือกรวมภาพถ่ายลูกปัดและเครื่องประดับโบราณจากลุ่มน้ำป่าสัก ธวัชชัยอธิบายว่า

“พื้นที่ลุ่มน้ำป่าสัก ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่นครสวรรค์ ลพบุรี สระบุรี รวมถึงบางส่วนของเพชรบูรณ์ มีการขุดค้นพบชุมชนโบราณยุคก่อนประวัติศาสตร์มากมาย แม้กระทั่งเมืองโบราณในยุคทวารวดีอย่างเมืองศรีเทพ

ลุ่มน้ำป่าสักไม่ได้ยึดอยู่ตามแนวแม่น้ำป่าสักเท่านั้น หากแต่ครอบคลุมลำน้ำสาขาต่างๆ ในพื้นที่เกี่ยวเนื่องกันทอดไปทางตะวันออกเชื่อมโยงกับอารยธรรมบริเวณแอ่งโคราช รวมถึงลุ่มน้ำชีและน้ำพอง

หากพิจารณาประกอบกับชายฝั่งทะเลโบราณของอ่าวไทย นับแต่นครปฐม ราชบุรี สุพรรณบุรี จนลึกขึ้นไปถึงลพบุรี สระบุรี ปราจีนบุรี และนครนายก จะเห็นได้ว่าบริเวณลุ่มน้ำป่าสักจะเป็นได้ทั้งเมืองท่าและเมืองชุมทางที่จะเชื่อมโยงกับอารยธรรมจากแหล่งอื่นๆ ทำให้น่าสนใจที่จะศึกษาถึงความเหมือนและความแตกต่างของวัตถุโบราณที่ขุดค้นพบจากแหล่งนี้กับแหล่งอารยธรรมอื่นๆ บนแผ่นดินคาบสมุทรแหลมทองนี้”

แม่น้ำป่าสัก มีต้นน้ำอยู่ทาง อ. ด่านซ้าย จ. เลย ไหลลงทางทิศใต้ ผ่าน               จ. เพชรบูรณ์ แล้วเข้าเขต จ. ลพบุรี ผ่านเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ลง จ. สระบุรี ไปรวมเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา ที่หน้าวัดพนัญเชิง จ.อยุธยา นับเป็นต้นน้ำสาขาหนึ่งของแม่น้ำเจ้าพระยา

แม่น้ำป่าสักเป็นเส้นทางคมนาคมเชื่อมโยงลุ่มน้ำเจ้าพระยากับสองฝั่งโขง ถึงหลวงพระบาง-เวียงจัน เป็นเส้นทางลาวลงลุ่มน้ำเจ้าพระยาเป็นบรรพชนคนไทยมาแต่ยุคดึกดำบรรพ์ราว 3,000 ปีมาแล้ว

แต่สังคมไทยลืมแม่น้ำป่าสักว่าเป็นส่วนหนึ่งของต้นแม่น้ำเจ้าพระยา

ลูกปัดและเครื่องประดับโบราณ-ลุ่มน้ำป่าสัก โดยช่างภาพ ธวัชชัย        รามนัฏ ติดต่อที่ พระราม ครีเอชั่น 689 หมู่ 7 ซอยเสามนัส แขวงศาลาธรรมสพน์ เขตทวีวัฒนา กรุงเทพฯ 10170 tel. 0 2888 3629 E-mail: phraram@ymail.com