Download PDF

หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2553

การอ่าน : ภาระของชาติ(ไม่ใช่วาระหรือเทศกาล) เป็นหนังสือรวบรวมแนวคิดเกี่ยวกับหนังสือและการอ่าน จัดทำแล้วพิมพ์แจกโดยสำนักพิมพ์ผีเสื้อ ที่ มกุฏ อรฤดี เป็นบรรณาธิการบริหาร พิมพ์ครั้งแรก ธันวาคม พ.ศ. 2552

ผมรับแจกมาอ่านตั้งแต่ปีก่อนด้วยสำนึกในพระเดชพระคุณ และเก็บไว้อ่านซ้ำจนบัดนี้ เพราะเนื้อหาสาระสำคัญเกี่ยวข้องกับหนังสือและการอ่านในสังคมไทย ที่ทุกคนมี“ภาระ”ต้องแก้ไขร่วมกันเพื่อแบ่งปันความรู้เท่าทันโลกและชีวิต “รู้เขา-รู้เรา-รู้โลก”

ฉะนั้นจะขอยกข้อความสำคัญๆมาเตือนความจำจากหนังสือที่คุณมกุฏพิมพ์แจกดังนี้

ของขวัญที่ดีที่สุดสำหรับประชาชนที่พึงได้จากรัฐบาล คือโอกาสแห่งการเรียนรู้ อย่างเท่าเทียม ทั่วถึง จริงจัง และจริงใจ 

รัฐบาลที่ฉลาด ในประเทศพัฒนาทั้งหลายพยายามคิดเรื่องการศึกษา, หนังสือ, การอ่าน, และระบบห้องสมุดสาธารณะที่ดีทั่วถ้วน เพื่อคนของตนจะได้ฉลาดรอบรู้ยิ่งขึ้น 

รัฐบาลที่ฉลาด(แกมโกง)ในประเทศด้อยพัฒนา มักทำทีเสมือนว่าสร้างแบบอย่างสิ่งดีๆ แต่ก็เฉพาะพวกในเมืองหลวง และเมืองใหญ่

ส่วนผู้คนต่ำต้อย ด้อยการศึกษาของประเทศนั้น คงได้แต่ความหวังจากเหยื่อล่อเล็กๆน้อยๆ เพื่อจะชักจูงได้ง่ายๆต่อไปไม่รู้จบ กระมัง

“เหยื่อล่อเล็กๆน้อยๆ”ของ“รัฐบาลที่ฉลาด(แกมโกง)ในประเทศด้อยพัฒนา” มีพยานสำคัญอยู่ที่ห้องสมุดประชาชนหลายประเภทที่กระจายอยู่ตามท้องถิ่นทั่วประเทศ เช่น ห้องสมุดประชาชน “เฉลิมราชกุมาร” ฯลฯ บางแห่ง

รวมถึง“เทศกาลอ่อยเหยื่อ” เพื่อสร้างภาพในนามวาระการอ่าน ดังเอกสารของคุณมกุฏบอกว่า

การอ่านของชาติมิใช่เรื่องที่จะกล่าวด้วยถ้อยคำว่า “วาระการอ่านแห่งชาติ”

เพราะการอ่านของชาติไม่เหมือนกับเทศกาลที่จะใช้สำนวนทำนองว่า “เนื่องในศุภวาระดิถีขึ้นปีใหม่”

หากคิดและเข้าใจว่าการอ่านเป็นเพียงวาระ บ้านเมืองของเราก็จะต้องเริ่มการอ่านสืบไปมิรู้จบ เช่นเดียวกับที่เริ่มมาแล้วนับร้อยปี

การอ่านมิใช่เรื่องเร่ไปตามวาระ แต่เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องยึดถือไปตลอดกาล และที่สำคัญ ต้องมีหลักให้ยึด

แต่บัดนี้ เหลียวไปทางไหนก็ไม่เห็นหลัก “วาระ”จึงเป็นเพียงเทศกาลอีกครั้งหนึ่ง

 

 

ประเทศไทย

หากรัฐบาลไม่ใส่ใจเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งการอ่าน การเรียนรู้ และสรรพวิชาการที่เกี่ยวข้อง

ตลอดจนจัดการด้านความรู้ ความคิด ความเข้าใจระบบหนังสือตั้งแต่รากให้หยั่งลึก ปักโคนมั่นคง ทั่วถึง

และไม่คิดเพียงต่อยอดอย่างง่ายๆ หรือหวังผลใกล้ๆตื้นๆเร็วๆเสียแต่วันนี้

อย่านับด้วยร้อยปีเลย จวบวารสิ้นโลก กระทั่งบังเกิดดาวมนุษยชาติดวงใหม่  เราก็จะยังล้าหลังเรื่องหนังสือสืบไปชั่วนิรันดร์

การวิจัยเรื่องหนังสือ ภาพลวงตาของหนังสือและการอ่านในประเทศไทย

ณ ห้องมีตติ้งรูม 4 ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพฯ วันอังคารที่ 6 เมษายน 2553 เวลา 13.00-17.00 น.

“รายงานการวิจัยระบบหนังสือหมุนเวียนในโรงเรียน มัสยิด และห้องสมุดร้านหนังสือเช่า”  ดร. มัณฑนา วงศ์ศิรินวรัตน์, “ภาพลวงของการวิจัย : กรณีศึกษาโครงการนโยบายภาษาแห่งชาติ” ดร. อรองค์ ชาคร, “สถาบันหนังสือแห่งชาติของอินเดีย เริ่ม 50 ปีก่อน” ธนิษฐา แดนศิลป์, “ภาพลวงตาของหนังสือและการอ่านในประเทศไทย” ,เวียง-วชิระ บัวสนธ์, อธิคม คุณาวุฒิ, มกุฏ อรฤดี