Download PDF

ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 22 มกราคม 2553

“กรมศิลปากร เป็นเครื่องมือที่ทรงประสิทธิภาพในการกระจายแนวคิดประวัติศาสตร์โบราณคดีแบบอาณานิคมไปสู่ท้องถิ่นทั่วประเทศ โดยอ้างสิทธิความถูกต้องตามกฎหมาย”

นักวิชาการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีในสถาบันละแวกท่าช้าง-ท่าพระจันทร์ อธิบายถึงเหตุแห่งปัญหาของอยุธยามรดกโลก แล้วเพิ่มเติมอีกว่า

“ประวัติศาสตร์อยุธยา เลยมีแต่ราชวงศ์กับสงคราม การอนุรักษ์อยุธยาของกรมศิลปากรจึงเน้นแต่วัดกับวัง โดยไม่มีวิถีชีวิตไพร่ฟ้าประชาราษฎร ส่งผลให้อยุธยามรดกโลกกลายเป็นพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งทางประวัติศาสตร์ศิลปะแบบอาณานิคมที่ไม่มีชีวิตชีวา ไม่น่าเสน่หาอาลัยอาวรณ์” 

แนวคิดประวัติศาสตร์โบราณคดีแบบอาณานิคม ครอบงำสังคม“ผู้ดี”คนชั้นนำของไทยมาก่อนมีกรมศิลปากร แล้วยังเรืองอำนาจอยู่จนทุกวันนี้ ฉะนั้น“มันสมอง”ของกรมศิลปากร รวมทั้งกระทรวงวัฒนธรรมจึงตามไม่ทันความก้าวหน้าทางวิชาการและความคิดของโลกาภิวัตน์

แต่กรมศิลปากรและกระทรวงวัฒนธรรมก็พยายามตามจับได้ไล่ทันแค่ “รูปแบบ” แต่ไม่ทัน“เนื้อหา” เลยต้องตกตามนิยาม“ทันสมัย แต่ไม่พัฒนา” หรือ “ทันสมัย แต่ไร้สมอง”

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่อยุธยาและทั่วประเทศก็ตกอยู่ในหลุมดำอำมหิตเดียวกับส่วนกลางอย่างกรมศิลปากรและกระทรวงวัฒนธรรม แต่มีตัว“โลภ”มากระตุ้นให้“หลง”ในผลประโยชน์ทับซ้อน“มรดกโลก”เพิ่มขึ้นอีก เลยหน้ามืดตามัวเอาแต่ได้ที่เห็นเฉพาะหน้า โดยไม่นึกถึงอนาคตของท้องถิ่นและประเทศโดยรวม ส่งผลสะเทือนให้ “อยุธยายศยิ่งฟ้า” มีอนาคตเป็น“อยุธยายศล่มแล้ว”

ทางแก้ไขเรื่องนี้ รัฐบาลต้องเข้มงวดกวดขันเอาจริงเอาจังผลักดันให้อยุธยาเป็นเมืองเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ ควรแต่งตั้งคณะกรรมการเกาะเมืองอยุธยา มาควบคุมดูแลกำหนดนโยบายบริหารจัดการอยุธยามรดกโลกโดยเฉพาะ ทำนองเดียวกับคณะกรรมการเกาะกรุงรัตนโกสินทร์ของกรุงเทพฯ

แต่งานเฉพาะหน้าที่ต้องทำเร่งด่วน คือแบ่งปันเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ แล้วป่าวร้องเชื้อเชิญนักวิชาการครูบาอาจารย์จากสถาบันการศึกษาทุกระดับทั่วประเทศเข้ามาร่วมกันค้นคว้าศึกษาวิจัยเรื่องประวัติศาสตร์สังคมวัฒนธรรมความเป็นมาของอยุธยา “ราชอาณาจักรสยามแห่งแรก”ทุกแง่ทุกมุม รวมถึงภูมิสถานถนนหนทาง แม่น้ำลำคลองทั้งภายในและภายนอกเกาะเมือง(ที่ไม่เคยเอาใจใส่กันเลย) เพื่อให้ผู้บริหารท้องถิ่นและคนทั่วไปเข้าใจสิ่งถูกต้องดีงามตรงกัน จะได้ร่วมกันชูประเด็น เรา “รัก” อยุธยา เพื่อมหาชนชาวสยาม ต่อต้านการทำลายทุกรูปแบบ

เบื้องต้นต้องยอมรับกันก่อนว่ากรมศิลปากรทำงานเผยแพร่ที่ผ่านมานั้น ล้มเหลว ด้วยเหตุต่างๆนานาเกินกว่าจะสาธยาย

ฉะนั้น รัฐบาลควรตั้งคณะทำงานแบ่งปันเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ นอกจากจะได้ผลดีทางวิชาความรู้ด้านประวัติศาสตร์สังคมวัฒนธรรมแล้ว ยังมีผลพลอยได้ในแง่“เพิ่มมูลค่า” สมดังที่ปรึกษานายกฯด้านเศรษฐกิจ (กนก วงศ์ตระหง่าน ในประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 17-วันอาทิตย์ที่ 20 ธันวาคม 2552 หน้า 35) บอกว่า

“วันนี้โลกเปลี่ยนแปลงใหม่ คนในโลกนี้ โดยเฉพาะคนที่มีเงินให้คุณค่ามากกับวัฒนธรรม

ฉะนั้นเราจะต้องเอาวัฒนธรรมไปเพิ่มมูลค่าสินค้าและบริการ

 

โคลงสรรเสริญอยุธยา แต่งสมัยอยุธยา และโคลงสรรเสริญกรุงเทพฯ แต่งสมัยรัตนโกสินทร์ บนแผนที่อยุธยาฝีมือช่างชาวเนเธอร์แลนด์ ทำเมื่อ พ.ศ. 2206 ตรงกับต้นรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ฯ ได้รับยกย่องว่าเป็นแผนที่กรุงศรีอยุธยาเก่าแก่ที่สุดและงดงามที่สุด ปัจจุบันเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ไรคส์มิวเซียม (Rijksmuseum) กรุงอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์