ฉบับประจำวันอังคารที่ 19 มกราคม 2553

แม่น้ำลำคลองในเขตกรุงเทพมหานคร (กทม.) เคยสะอาดสะอ้านร่มเย็น เป็นน้ำกินน้ำใช้ของชาวเรือและชาวบ้านสองฝั่ง ตักกินได้ หุงข้าวได้ ทำกับข้าวได้ ล้างหม้อชามรามไหก็ได้ เมื่อสัก 50 ปีมาแล้ว

ครูพละฯเคยให้นักเรียนมัธยมหลายสิบคนลงว่ายน้ำข้ามคลองผดุงกรุงเกษม (หน้าวัดมกุฏกษัตริยาราม) สอบวิชาพลศึกษาเมื่อหลัง พ.ศ. 2500 ไม่มีปัญหาใดๆ แต่ทุกวันนี้ขืนลงไปว่ายน้ำเหมือนก่อนอาจได้โรคร้ายเข้าตัวเข้าเนื้อเรื้อรังถึงตายได้ง่ายๆ

ผู้ว่าฯ กทม. บอกเมื่อปลายปีก่อนว่ากำลังหาวิธีดีที่สุดจะทำให้น้ำในลำคลองใสสะอาดทั่วทั้ง กทม. ซึ่งต้องมีการรณรงค์อย่างต่อเนื่อง และอยากให้ตั้งอยู่บนพื้นฐานความร่วมมือของภาครัฐ เอกชน และภาคประชาชน(มติชน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 10 ธันวาคม 2552 หน้า 10)

ผู้ว่าฯ กทม. ทุกคนพูดอย่างนี้เหมือนกันหมดนับแต่แรกมีผู้ว่าฯ จนถึงทุกวันนี้น้ำเน่ามากกว่าเดิม ฉะนั้นไม่ได้คาดหวังอะไรเลย

แต่ที่เสียดายคือเงินงบประมาณที่ใช้ในการนี้ทุกปีตกเรี่ยเสียหายเป็นเบี้ยบ้ายรายทางครึ่งต่อครึ่งตามระเบียบวิธีประเพณี“แดก”ตามน้ำลำคลองของ กทม. เท่านั้นเอง ว่าช่างไม่คิดถึงคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของคนอื่นบ้างเลย

ประธานฯ มติชน เชื่อว่าถ้าร่วมกัน “แบ่งปันความรู้ เชิดชูศาสนา พัฒนาแหล่งน้ำลำคลอง”อย่างสม่ำเสมอเท่าที่มีกำลัง แต่ให้ต่อเนื่องพร้อมเพรียงกัน จะช่วยให้สังคมร่มเย็นเป็นสุขกับแม่น้ำลำคลองได้ มีกรณีตัวอย่างคลองแสนแสบ พิมพ์อยู่ในฉบับวันเกิด 9 มกราคม 2553 ว่า “น้ำดี เพราะมีเรือแล่นลอยน้ำ” จะขอคัดมาให้ผู้ว่าฯ กทม. อ่าน ดังนี้

“น้ำพึ่งเรือ” เพราะเมื่อเรือแล่นไปมากวนตะกอนให้แตกกระจายไหลออกไปที่อื่น น้ำถึงจะสะอาดอยู่ในแม่น้ำลำคลองได้ตลอดไป ไม่ตกตะกอนนอนก้นจนทางน้ำตื้นเขินรกร้าง ถ้าไม่มีเรือแล่นไปมาตีน้ำให้ได้อากาศ แล้วกวนตะกอนให้ไหลไปที่อื่นๆ ทางน้ำสายนั้นจะตกตะกอนตื้นเขินเน่าเหม็นจนใช้การไม่ได้ต่อไปข้างหน้า มีกรณีตัวอย่างที่คลองแสนแสบ

“น้ำดีขึ้นมากเพราะเรือประจำทางแล่นไปมาทั้งวัน ช่วยน้ำให้หมุนเวียน ใบพัดเรือตีน้ำให้ได้อากาศ” ผู้โดยสารเรือประจำทางคลองแสนแสบคนหนึ่งอธิบายถึงสภาพคลองเน่าเหม็นเป็นสีดำเกือบเป็นคลองเน่าร้าง “พอมีเรือโดยสารเข้ามา คนทั้งหลายก็ช่วยกันดูแลเรื่องความสะอาดคลองแสนแสบ”

เรือโดยสารประจำทางคลองแสนแสบเริ่มมีเมื่อ พ.ศ. 2533 ทุกวันนี้แล่นไปมาระหว่างมหานาค(เชื่อมคลองโอ่งอ่าง)ที่ผ่านฟ้าใกล้ภูเขาทอง(วัดสระเกศ) ถึงวัดศรีบุญเรือง เขตบางกะปิ-สะพานสูง กทม.

“สะอาดกว่าเมื่อก่อน โดยรวมๆแล้ว คลองแสนแสบดีกว่าเมื่อ10-20 ปีก่อนมากๆ” ผู้โดยสารเรือพูดขึ้น “ช่วงต้นทางที่คลองมหานาคผ่านฟ้าดีขึ้น ช่วงปลายทางที่บางกะปิขึ้นไปดีมาก แต่ที่ยังไม่ดีคือช่วงกลางๆแถวประตูน้ำ, อโศก, ลาดพร้าว, คลองตัน น้ำยังดำๆ”

“ถ้าปล่อยน้ำดีจากเจ้าพระยาหรือบางปะกงเข้ามาหมุนเวียนบ่อยๆ น่าจะช่วยให้น้ำในคลองแสนแสบดีขึ้น” ผู้โดยสารเรือขึ้นล่องไปมาทุกวันอีกคนหนึ่งมีความเห็น

“ต้องบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยลงคลองแสนแสบ ถึงจะทำให้น้ำดีขึ้นอย่างสมบูรณ์” ผู้โดยสารเรือประจำทาง เสนอให้สังคมกรุงเทพฯพิจารณา “บ้านเรือนสองฟากคลองแสนแสบต้องรับผิดชอบร่วมกันด้วยถึงจะสำเร็จ”

น้ำพึ่งเรือในคลองแสนแสบเริ่มสะอาดเป็นช่วงๆ แต่ก่อนนี้เน่าถึงไหนต่อไหน(บน) คลองแสนแสบ เริ่มต้นตรงสี่แยกมหานาค (ปลายคลองมหานาคตัดกับคลองผดุงกรุงเกษม) ไปทางทิศตะวันออก (ล่าง) คลองแสนแสบที่ท่าน้ำวัดหนองจอก เขตหนองจอก กทม. ตรงไปเชื่อมแม่น้ำบางปะกงที่ อ. บางน้ำเปรี้ยว จ. ฉะเชิงเทรา