หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม 2552

เมืองราด ของพ่อขุนผาเมือง รัฐสุโขทัย อยู่ที่ไหน?

อาจารย์พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ (มีถิ่นกำเนิดอยู่ท่าเสา อุตรดิตถ์) ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์โบราณคดี กรมศิลปากร ค้นคว้าวิจัยแล้วสรุปว่า

“เมืองราด คือเมืองทุ่งยั้งในเขตท้องที่จังหวัดอุตรดิตถ์”

แล้วมีคำอธิบายเชื่อมโยงเพิ่มเติมว่า

“เมืองราด หรือทุ่งยั้งของพ่อขุนผาเมือง มีความสืบเนื่องกับราชวงศ์สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ผู้สถาปนากรุงศรีอยุธยา” (มีรายละเอียดหลักฐานโบราณคดีและประวัติศาสตร์ รวมทั้งตำนานพงศาวดารอยู่ในบทความเรื่อง เมืองราดและรอยเชื่อมในประวัติศาสตร์ไทย พิมพ์รวมอยู่ในหนังสือศาสนาและการเมืองในประวัติศาสตร์สุโขทัย-อยุธยา โดย พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ สำนักพิมพ์มติชน รวมพิมพ์ พ.ศ. 2545)

ราชการทหารตีขลุมอย่างโมเมว่าเมืองราดคือเมืองหล่มสัก ที่ อ. หล่มสัก จ. เพชรบูรณ์ แล้วสร้างอนุสาวรีย์พ่อขุนผาเมืองไว้อย่างรวบรัดและเร่งรัด ทำให้สังคมทั่วไปเข้าใจวิปลาสคลาดเคลื่อน ฉะนั้นแม่ทัพบก “ผู้มีดนตรี(เพื่อการเมือง)ในหัวใจ” ต้องทบทวนแล้วแก้ไข อย่าปล่อยให้หลงผิดอยู่อย่างนี้

คลองโพ มีต้นน้ำอยู่บนทิวเขาพลึง ที่แบ่งเขตอุตรดิตถ์-แพร่ ไหลลงมาทางด้านทิศใต้ คดโค้งเข้าเขต อ. เมือง จ. อุตรดิตถ์ ลงแม่น้ำน่านใกล้ๆสะพานข้ามไปเชื่อมถนนสายเอเชีย

เอกสารสมัยรัชกาลที่ 5 ระบุว่าคนยุคนั้นเรียกแม่น้ำน่านทั้งสายว่า แม่น้ำโพ ด้วยเหตุที่คิดว่าคลองโพคือต้นน้ำแม่น้ำโพ ไหลลงใต้ไปสบแม่น้ำยมกับแม่น้ำปิง รวมเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาที่ อ. เมือง จ. นครสวรรค์ จึงเรียกตรงนั้นว่า ปากน้ำโพ

บริเวณคลองโพได้พบมโหระทึก(หรือกลองทอง)อายุราว 2,500 ปีมาแล้ว หรือราว พ.ศ. 1 แสดงว่ามีบรรพชนคนอุตรดิตถ์ตั้งหลักแหล่งอยู่สองฝั่งคลองโพมาตั้งแต่ก่อน พ.ศ. 1 หรือมากกว่า 2,552 ปีมาแล้ว

บรรพชนคนอุตรดิตถ์ที่คลองโพนี่แหละ ต่อมารับนับถือพุทธศาสนา แล้วมีส่วนสถาปนารัฐสุโขทัยขึ้น มีเมืองราดอยู่ทุ่งยั้งเป็นเมืองสำคัญที่สุดทางด้านเหนือ แล้วเป็นเครือญาติใกล้ชิดสนิทสนมกับเมืองละโว้(ลพบุรี)และเมืองนครธม(ศรียโสธรในกัมพูชา)

เมื่อยกรัฐสุโขทัยให้ “เพื่อนมิตร” คือขุนบางกลางหาวปกครองเป็นพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ พ่อขุนผาเมืองก็ไปเป็นพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยาในนามพระเจ้าอู่ทอง ต้นวงศ์สมเด็จพระรามธิบดี

ร่องรอยที่มีหลักฐานรองรับเหล่านี้ อาจารย์พิเศษค้นคว้าวิจัยไว้นานหลายปีแล้ว แต่น่าเสียดายที่ครูบาอาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ไม่ให้ความสำคัญแบ่งปันเผยแพร่ให้ชาวอุตรดิตถ์รู้ อาจเป็นเพราะไม่เคยอ่าน หรือไม่เคยรู้มาก่อน

องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น(อปท.)ของ จ. อุตรดิตถ์ เมื่อกินอิ่มนอนหลับแล้วก็น่าจะคิดทำงานบำรุงปัญญาเพื่อท้องถิ่นบ้าง

drum17-07-52

(ซ้าย) หนังสือศาสนาการเมืองในประวัติศาสตร์สุโขทัย-อยุธยา ของ พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2545 (ขวา) กลองมโหระทึกสำริดในวัฒนธรรมดองซอน ขุดพบที่ม่อนวัดศัลยพงษ์ คลองโพ (หรือตำบลท่าเสา) จังหวัดอุตรดิตถ์ (ภาพและคำอธิบายจากหนังสือศาสนาการเมืองในประวัติศาสตร์สุโขทัย-อยุธยา ของ พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2545)