หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 19 มิถุนายน 2552

ถีบเหลี่ยม เป็นศัพท์โขน ใช้เรียกการฝึกหัดเบื้องต้นเพื่อดัดส่วนขาให้อยู่ในท่าตั้งเหลี่ยมที่ต้องการ คนที่หัดเป็นยักษ์และลิงต้องย่อให้ได้เหลี่ยมตรง หมายถึงยืนหลังตรง ย่อขา แบะเข่าทั้งสองข้างให้เป็นเส้นตรงออกไป เข่าซ้ายแบะไปทางซ้าย เขาขวาแบะออกไปทางขวา จนส่วนโค้งของเข่าเป็นมุมฉาก

ท่าโขนตั้งเหลี่ยมตรงหรือตั้งเหลี่ยมอัดหน้าตรง ไม่มีในท่าฟ้อนรำต่างๆ 93 ท่า ที่จิทัมพรัมในอินเดีย(ดูลายเส้นในหนังสือละครฟ้อนรำ พระนิพนธ์ สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2546)

แต่ท่าโขนเหล่านี้มีตรงกับท่ากบ(ขอฝน)ในภาพเขียนสีทั้งที่พบในมณฑลกวางสีกับที่พบในภาคอีสานของไทย อายุราว 2,500 ปีมาแล้ว ผมเขียนเล่าไว้ในหนังสือคนไทยอยู่ที่นี่ ที่อุษาคเนย์(มหาวิทยาลัยศิลปากร พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2537) ว่าภาพเขียนสีบนผาลายในมณฑลกวางสีเป็นรูปคนจำนวนนับพัน ทำท่าเดียวกันคือยืนย่อเข่า ถ่างแข้งถ่างขาสองข้าง เหมือนท่ายักษ์ ท่าลิงในโรงโขนกรมศิลปากร

ท่ากบ หมายถึงคนทำท่าเป็นกบที่ยกย่องเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ บันดาลให้มีน้ำฝนไว้ทำไร่ไถนา เกิดความอุดมสมบูรณ์ ประเพณีอย่างนี้มีทั่วไปทุกชาติพันธุ์ในอุษาคเนย์

ภาพสลักบนปราสาทหินในกัมพูชาและในอีสาน มีกองทหารนุ่งโจงกระเบนทำท่าเดินทัพ(หรือสวนสนาม)ตัดไม้ข่มนามก่อนออกรบในสมรภูมิ ล้วนตั้งเหลี่ยมอัดหน้าตรงไปในทิศทางเดียวกันเหมือนท่ากบ แสดงว่าเป็นแบบแผนพื้นเมืองอุษาคเนย์ที่ได้จากท่ากบ(ขอฝน)อันเป็นท่าเต้นศักดิ์สิทธิ์

แบบแผนภาพสลักจากท่ากบนี่เอง เป็นต้นแบบให้ท่ายักษ์ท่าลิงของโขนสืบมาจนถึงทุกวันนี้

ถ้าดูดีๆจะเห็นว่าท่าเซิ้งบั้งไฟกับท่ารำมวยโบราณของอีสานก็มีต้นเค้ามาจากท่ากบเดียวกันนี่แหละ

สุนทรภู่ เป็นคนบอกบทละคร กับเป็นคนปี่พาทย์ รู้เพลงการและหน้าพาทย์ต่างๆ ตรวจสอบรายละเอียดใน www.sujitwongthes.com

19-06-52

(ซ้าย) ถีบเหลี่ยมกับเต้าเสา เป็นวิธีฝึกหัดโขนเบื้องต้นเพื่อให้ตั้งเหลี่ยมอัดหน้าตรงเหมือนท่ากบ(ขอฝน)เมื่อ 2,500 ปีมาแล้ว (ลายเส้นจากหนังสือโขน ของ ธนิต อยู่โพธิ์ คุรุสภา พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2508 หน้า 167) 

(ขวา-3 แถวบน) รูปคนท่าต่างๆจากภาพเขียนยุคดึกดำบรรพ์ บนหน้าผาหลายแห่งที่พบในเมืองกวางสี (ภาพจากหนังสือ คนไทยอยู่ที่นี่ ที่อุษาคเนย์ โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ มหาวิทยาลัยศิลปากร พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2537 หน้า 66) มีลักษณะอย่างเดียวกับท่ากบ เป็นต้นแบบให้ท่าโขน

(ขวา-2 แถวล่าง) รูปคนท่าต่างๆ เป็นต้นแบบท่าโขน จากภาพเขียนยุคดึกดำบรรพ์ที่พบในภาคอีสานของประเทศไทย เช่น พบที่อุบลราชธานี อุดรธานี เลย ฯลฯ (ภาพคัดลอกจากหนังสือ “ศิลปถ้ำในประเทศไทย” โดย พิสิฐ เจริญวงศ์ กรมศิลปากร พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2531)forzest 20 mg price cheap female viagra pillsdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);