หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันอังคารที่ 28 เมษายน 2552

สถานที่ท่องเที่ยวทั่วประเทศเป็นแหล่งเรียนรู้ด้วย หมายความว่าการท่องเที่ยวกับการอ่าน (เป็นวาระแห่งชาติ)ไปด้วยกันได้ดีมาก เสียแต่ว่าสำนึกของคนมีอำนาจบริหารจัดการสถานที่นั้นๆในสังคมไทยมักไม่ให้ความสำคัญ

เส้นทางเดินทัพของพระเจ้าตาก เป็นทั้งสถานที่ท่องเที่ยวและเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้ ดังนี้

พระเจ้าตากออกจากพระนครศรีอยุธยา ก่อนกรุงแตก เมื่อ พ.ศ. 2310 ผ่านอำเภออุทัย และอำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แล้วผ่านไปทางอำเภอบ้านนาและอำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ผ่านอำเภอประจันตคาม, อำเภอศรีมหาโพธิ และอำเภอศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี ออกไปทางอำเภอพนมสารคาม, อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา เข้าเขตชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี, ตราด

ความรู้ในตัวเองของสถานที่ท่องเที่ยวเหล่านี้มีหลากหลายกลมกลืนไปกับเส้นทางพระเจ้าตาก ซึ่งล้วนมีเสน่ห์ อันเป็นสิ่งเร้ากระตุ้นให้คนทั่วไปอยากเดินทางท่องเที่ยวผ่านไปรู้ไปเห็นสักครั้ง ทำให้เข้าใจประวัติศาสตร์ตอนกรุงแตกอย่างลึกซึ้งแท้จริง เพราะเห็นสภาพภูมิประเทศที่เป็นจริงด้วย

แต่สำนึกของคนมีอำนาจบริหารจัดการสถานที่ที่มีระบุไว้ในพระราชพงศาวดาร ขาดแคลนแร้นแค้นอย่างยิ่ง จึงไม่มีป้ายบอกไว้ข้างถนนที่มีรถยนต์แล่นผ่าน แล้วไม่มีแผนที่ กับคำอธิบายอะไรทั้งนั้น

เส้นทางตามรอยพระเจ้าตากหนีจากอยุธยาไปตีเมืองจันทบุรีนี้ คือเส้นทางท่องเที่ยวชายทะเลฝั่งตะวันออกดีๆนี่เอง ถ้าสมมุติเอากรุงเทพฯเป็นศูนย์กลางการเดินทาง ก็เท่ากับท่องเที่ยวเป็นวงกลมจากซ้ายไปขวา แล้ววนกลับที่เดิมในกรุงเทพฯ โดยไม่ต้องย้อนตามเส้นทางเก่า

ถ้ามีป้ายข้างทางบอกเป็นระยะๆ  แล้วจัดให้มีจุดพักเป็นช่วงๆโดยมีแผ่นป้ายอธิบายรายละเอียดพร้อมแผนที่ นี่คือการท่องเที่ยวที่มีการอ่านในแนวทางการศึกษาตามอัธยาศัยไปตลอดชีวิต

แต่สังคมไทยโชคร้าย เพราะยังไม่มีอะไรเลยตลอดเส้นทาง มีแต่ป้ายบอกงานวัดประจำปีและเสียงตะโกนปลุกระดมดังหนวกหูให้เชิดชูความเป็นไทย แล้วรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ 3 เวลา ก่อนและหลังอาหาร แถมก่อนนอน

ที่อำเภอศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี มีห้องสมุดประชาชน “เฉลิมราชกุมารี” นับสิบปีมาแล้ว ควรมีเอกสารกับนิทรรศการย่อๆเรื่องเส้นทางพระเจ้าตากตั้งแต่แรกเปิดห้องสมุด แล้วมีหนังสือกับแผนที่ที่เกี่ยวข้องอย่างละเอียด เพราะบริเวณอำเภอศรีมโหสถ คือจุดที่พระราชพงศาวดารเรียกว่าดงศรีมหาโพธิ์ เนื่องจากมีต้นโพธิ์เก่าอยู่ อำเภอศรีมโหสถ แล้วพระจ้าตากผ่านบริเวณนี้ไปชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี

แต่ไม่มีอะไรในห้องสมุดนี้ แล้วไม่เคยมีกิจกรรมใดๆเกี่ยวกับเส้นทางพระเจ้าตาก ไม่ว่าในแง่การอ่านหรือการท่องเที่ยว ขณะนี้สักแต่ว่าเฝ้าห้องสมุดให้มีชีวิตรอดไปวันหนึ่งๆเท่านั้น กระทรวงศึกษาธิการก็สักแต่สร้างภาพ “การอ่านเป็นวาระแห่งชาติ”โดยไม่แก้ไขให้ห้องสมุดประชาชนแห่งนี้มีชีวิตดีขึ้นเลย

กรมศิลปากร มีพิพิธภัณฑ์ฯอยู่ติดกับศาลากลางจังหวัดปราจีนบุรี ก็ไม่มีนิทรรศการหรือเอกสารอะไรเกี่ยวกับเรื่องเส้นทางพระเจ้าตาก เพราะนับตั้งแต่ผู้ว่าฯ จนถึงครูสอนวิชาสังคม สอนวิชาประวัติศาสตร์ก็ไม่ได้สนใจใคร่รู้

แต่คนพวกนี้ชอบพากันแหกปากเรียกร้องให้คนอื่นรักชาติกันชิบเป๋ง พับผ่าเถอะ น่ารำคาญชิบหาย

28-04-52

 ไปเที่ยวแม่กลอง ต้องอ่านแม่กลองเล่มนี้ นี่ไง การอ่านเป็นวาระแห่งชาติ
fluoxetine capsules viagra sublingual 100mg