หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 13 เมษายน 2552

สงกรานต์ไม่ได้มีที่ประเทศไทยแห่งเดียว แต่สงกรานต์มีอีกหลายประเทศในภูมิภาคอุษาคเนย์ เช่น ลาว, พม่า, กัมพูชา, รวมถึงสิบสองพันนาในมณฑลยูนนานของจีน แม้ในลังกาก็มีสงกรานต์

ทุกประเทศที่กล่าวมา ล้วนอ้างว่า สงกรานต์ เป็นเทศกาลขึ้นปีใหม่ของประเทศตนทั้งนั้น

ประเทศไทยก็อ้างว่า สงกรานต์เป็นเทศกาลขึ้นปีใหม่ของไทย แต่พวกที่ตกอยู่ใน “วัฒนธรรมหลงเงาตัวเอง” (ตามคำอธิบายของ อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ ในมติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 3-9 เมษายน 2552 หน้า 26) ต้องเติมคำว่า “แท้” ไปข้างท้ายด้วยว่า สงกรานต์ เป็นเทศกาลขึ้นปีใหม่ไทยแท้

สื่อทั้งหลายจะรับความเป็นไทยแท้อย่างหลงเอาตัวเองไปตอกย้ำ แล้วครอบงำให้ชาวบ้านชาวเมืองยึดมั่นถือมั่นอย่างไม่เสื่อมคลาย

เหตุที่สงกรานต์ไม่ได้มีที่ไทยแห่งเดียว แต่มีในหลายประเทศทางอุษาคเนย์ ก็เพราะสงกรานต์เป็นพิธีกรรมในศาสนาพราหมณ์ เกี่ยวข้องกับความเชื่อในระบบ สุริยคติ เป็นช่วงเวลาเปลี่ยนฤดูกาลครั้งสำคัญในรอบปี คือ ดวงอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากราศีมีนสู่ราศีเมษ (ราวเดือน 5) เรียกมหาสงกรานต์

เมื่อพราหมณ์มาถึงดินแดนอุษาคเนย์ แล้วเผยแผ่ศาสนาพราหมณ์ ก็ต้องยกเรื่องมหาสงกรานต์มาครอบงำด้วย โดยมุ่งเฉพาะชนชั้นสูงในราชสำนักให้รับไปปฏิบัติ ฉะนั้นสงกรานต์สมัยแรกๆมากกว่า 1,500 ปีมาแล้ว จึงมีเฉพาะกลุ่มชนชั้นสูง คือเป็นประเพณีพิธีกรรมในราชสำนักเท่านั้น ยังไม่ลงไปครอบงำชาวบ้านสามัญชน

ยุคกรุงศรีอยุธยา แผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ ราว 300-400 ปีมานี้เองมีเอกสารฝรั่งเศสบันทึกว่า ราชสำนักมีพิธีฉลองเทศกาลขึ้นฤดูกาลใหม่(ปีใหม่) เรียกสงกรานต์ ตอนเดือน 5 (ราวเมษายน)

แต่ขณะเดียวกันราษฎรกรุงศรีอยุธยา มีประเพณีดั้งเดิมชาวสุวรรณภูมิทั้งมวล คือ ลอยกระทง ขอขมาแม่คงคากับแม่ธรณี ช่วงส่งท้ายฤดูกาลเก่า ตอนกลางเดือน 12 แล้วเข้าฤดูกาลใหม่ เดือนอ้าย คือ เดือน 1 แสดงว่าราษฎรทั่วไปขึ้นปีใหม่ตามคติเดิมของสุวรรณภูมิ คือเดือนที่ 1 เรียกเดือนอ้าย

ตอนขึ้นเดือนอ้าย(ราวพฤศจิกายน) นี่แหละ เป็นช่วงเปลี่ยนปีนักษัตรใหม่ เท่ากับขึ้นปีใหม่เดือนอ้าย

เข้าใจกันมานานแล้วว่าปีนักษัตร ชวด, ฉลู, ขาล, เถาะ, ฯลฯ เป็นจันทรคติที่ได้รับจากจีน หรือผ่านมาทางจีน จึงไม่พบในอินเดีย

เมื่อสงกรานต์(ของอินเดีย) ไม่เกี่ยวกับปีนักษัตร(ของจีน) ปีนักษัตรจึงไม่ได้เปลี่ยนตอนสงกรานต์ปีนี้ แต่เปลี่ยนมาแล้วตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน-ธันวาคมของปีกลาย

มีรายละเอียดของประเพณีพิธีกรรมสงกรานต์ อยู่ในเว็บไซต์ fluoxetine pregnancy buy ampicillin online uk