ข่าวสด – วันจันทร์ที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๖

 

เฉลิมกรุงบำรุงเฉลิมบุรี

เป็นที่เกษมสุขเฉลิมไทย

แหล่งบันเทิงของผู้ดีกรุงเทพฯ สมัยแรกน่าจะเป็น สามแพร่ง คือ แพร่งภูธร แพร่งนรา แพร่งสรรพศาสตร์ อยู่ริมคลองคูเมือง หลังกลาโหม ข้างมหาดไทย ละแวกสี่กั๊กเสาชิงช้า มีร้านขายใบชาตราสามม้าอยู่ตรงนั้น ถือเป็นใจกลางกำแพงพระนคร

ที่นี่แหละแหล่งบันเทิงของไฮโซฯ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ เป็นต้นมา เพราะเป็นย่านศูนย์การค้า“ของนอก”ยุคแรกๆ ด้วย

คู่กับไฮโซฯ คือโลซ้อ แหล่งบันเทิงของสามัญชนปนเจ๊ก อยู่นอกกำแพงพระนคร ออกไปทางถนนเจริญกรุง เพราะมีทั้งโรงหนัง โรงละคร โรงบ่อน โรงหวย โรงน้ำชา จนถึง ซ่อง

ครั้นหลังรัชกาลที่ ๕ การค้าการตลาดขยายตัวมากขึ้นกว่าเดิม ออกไปทางเจริญกรุง เลียบแม่น้ำเจ้าพระยาถึงถนนตก แหล่งบันเทิงของไฮโซฯ ต้องปรับตัวเองเพื่อสนองความต้องการของตลาดผู้ดีมีตระกูล จึงเกิดย่านวังบูรพาขึ้น แต่ยังอยู่ในเขตกำแพงพระนคร ด้านสะพานหัน-สำเพ็ง

ส่วนแหล่งโลซ้อ อยู่ที่เดิม คือนอกกำแพงพระนครด้านเจริญกรุง เยาวราชตลาดเก่า แต่ขยายพื้นที่กว้างขวางกว่าแต่ก่อน

จนถึงรัชกาลที่ ๗ มีการเตรียมเฉลิมฉลองพระนครครบ ๑๕๐ ปี ใน พ.ศ. ๒๔๗๕ โดยไม่มีใครคาดคิดไว้ก่อนว่าจะเกิดเปลี่ยนแปลงการปกครอง

ครั้งนั้น นอกจากจะสร้างสะพานพระพุทธยอดฟ้าฯ ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแห่งแรกในกรุงเทพฯ แล้ว ยังโปรดให้สร้างแหล่งบันเทิงทันสมัยที่สุดด้วย คือ ศาลาเฉลิมกรุง เป็นโรงภาพยนตร์ที่ใช้เทคโนโลยีก้าวหน้าที่สุดของโลกในสมัยนั้น

เฉลิมกรุง ก็คือชื่อที่เนื่องมาจากงานเฉลิมฉลองกรุงเทพฯ ที่สร้างมาครบ ๑๕๐ ปีนี่เอง

ส่วนคำว่าศาลา ที่อยู่ข้างหน้าชื่อ หมายถึงศูนย์รวมกิจกรรมของพลเมืองที่มีรากเหง้ามาแต่ชุมชนดั้งเดิมตามแบบ ศาลาวัด ศาลากลางบ้านที่พัฒนาเป็นศาลากลางจังหวัดสมัยต่อมาจนถึงปัจจุบัน

นับแต่นั้นศาลา เป็นคำใช้นำชื่อหน้าโรงหนังโรงละครในกรุงเทพฯ อีกหลายแห่ง เช่น ศาลาเฉลิมบุรี ศาลาเฉลิมไทย ฯลฯ เป็นเหตุให้ผมร้องเพลงลาวครวญเพี้ยนผิด เพราะฤทธิ์คะนองแปลงเพลงด้วยพลั้งปากชื่อเฉลิม (ไม่เกี่ยวกับอยู่บำรุง)

ลาวครวญใช้ร้องตับพระลอเสี่ยงนำ ตอนพี่เลี้ยงคะยั้นคะยอไม่ให้ไปหาพระเพื่อนพระแพง แต่ให้กลับบ้านเมืองเพื่อปกครองดูแลไพร่บ้านพลเมือง มีเนื้อร้องเป็นกลอน ๒ วรรคว่า

 

เฉลิมกรุงบำรุงประชาชี

เป็นที่เกษมสุขสืบไป

 

ผมร้องแปลงด้วยอิทธิพลโรงหนังสมัยก่อนว่า

 

เฉลิมกรุงบำรุงเฉลิมบุรี

เป็นที่เกษมสุขเฉลิมไทยfluoxetine pms cialis 5mg