ข่าวสด-วันจันทร์ที่ ๒๑ เมษายน ๒๕๔๖

 

ก่อกองทราย

ทำไมต้องเป็นเจดีย์อย่างเดียว

ขณะมีสงครามสาดน้ำรดกันวันสงกรานต์ ได้ยินแต่เสียง (ไม่ได้ดูภาพ) จากโทรทัศน์ ป่าวร้องว่าประเพณีที่ถูกต้องของการก่อพระทรายวันสงกรานต์ ต้องเป็นรูปเจดีย์เท่านั้น จะก่อเป็นรูปอื่นไม่ได้ แล้วอบรมสั่งสอนอีกมากมาย

ฟังแล้วตื่นเต้นดีจัง สมกับเป็นข้าราชการ ซึ่งเข้าใจว่าจะมาจากกระทรวงวัฒนธรรมนั่นแหละ

เบื้องแรกต้องตกลงกันก่อนว่า ทรายก็คือทราย ที่ได้จากแม่น้ำลำคลองตามธรรมชาติ ไม่ใช่ทราย เจริญปุระ ถ้าขนทรายเข้าวัดเพื่อก่อเป็นรูปเจดีย์ด้วยจุดประสงค์สะเดาะเคราะห์กรรมก็ตาม แต่ใจคนทำที่เป็นชาวบ้าน แต่จะไม่ก่อเป็นเจดีย์ก็ได้ สมภารวัดไม่ห้ามเลย

แล้วที่ก่อกันเป็นเจดีย์ก็ล้วนสมมติทั้งนั้น เห็นแต่เด็กๆกอบทรายใส่ขันน้อยอัดแน่นแล้วคว่ำลงไปเป็นรูปกลมๆ เหมือนขนมถ้วยฟูหรือซาลาเปา เมื่อเอาธงกระดาษที่เตรียมมาปักลงไปตรงกลางก็เรียกเป็นเจดีย์ เด็กบางคนไม่เล่นด้วย เพราะไม่ชอบรูปร่างอย่างนั้น เลยก่อเป็นกองฟางก็ได้

แต่ชาวบ้านกลุ่มไต-ไท ที่อยู่นอกประเทศไทย เช่น ไทยใหญ่ในพม่าขนทรายมาก่อเป็นรูปกบขนาดยักษ์ โดยไม่ได้ปรารถนาว่าใหญ่ที่สุดในโลกเพื่อลงกินเนสบุ๊กด้วยซ้ำไป ก่อเป็นรูปกบจริงๆ ตามระบบความเชื่อที่มีมาแต่ดึกดำบรรพ์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ว่าทำเพื่อขอฝน อย่างประเพณีของจ้วงในมณฑลกวางสี และอย่างที่มีอยู่บนหน้ากลองมโหระทึกอายุ ๓,๐๐๐ ปีมาแล้ว ผมไม่เห็นจะต้องเป็นรูปเจดีย์เลย

แน่ละ ถ้าประกาศว่าก่อเจดีย์ทราย มันก็ต้องเป็นรูปเจดีย์ แต่ถ้าบอกว่าก่อกองทรายล่ะ จะต้องเป็นรูปเจดีย์อย่างเดียวหรือ? จะมากไปมั้ง-พ่อเจ้าประคุณเอ๋ย

ก็เพราะเห็นจากข่าวโทรทัศน์นั่นแหละ ว่ามีประกวดประติมากรรมทรายที่ท้องสนามหลวง ผมเลยออกไปดูแต่เช้าตรู่วันมหาสงกรานต์ หูฟังปี่พาทย์เพลงสาธุการของวงกรุงเทพมหานคร       (กทม.) ที่กำลังโหมโรงเช้าวันตักบาตรสงกรานต์ ส่วนตาผมดูก่อกองทรายที่เขาเรียกกันอย่างโก้ๆ ว่าประติมากรรมทราย ผมชอบและชื่นชมมากๆ อยากให้มีอย่างนี้ทุกปี แต่ควรทำให้ดีกว่านี้ นี่แหละคือการสานต่อจารีตเดิมได้อย่างกลมกลืนกับสังคมไทยที่ต้องเดินทางไปข้างหน้าไม่หยุดยั้ง

ใครอยากก่อเป็นเจดีย์ก็ก่อไป อยากก่อเป็นปราสาทราชวังก็ได้ ถ้ามีความสามารถพอ หรือจะก่อตามจินตนาการบรรเจิดของตนเองเป็นรูปต่างๆก็ย่อมประเสริฐทั้งนั้น

นี่คือความคิดสร้างสรรค์สวยงาม เลยขอเอารูปมาลงให้เห็นเท่าที่จะมีเนื้อที่พอ

ปีหน้าเอาอีกเถอะ แล้วไม่ต้องผูกพันกับเจดีย์ ก่อกองทราย (เจริญปุระ) เป็นกบ (สุวนันท์) บ้าง เผื่อฝนจะตกให้ชาวไร่ชาวนาอุดมสมบูรณ์